Anayasa Bireysel Başvuru: 2014-680 Sayılı 07-06-2017 Tarihli Karar: Esas (İhlal)-Birinci Bölüm

III. İNCELEME SONUÇLARI

IV. İLGİLİ HUKUK

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

KEMAL ÖZTÜRK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/680)

Karar Tarihi: 7/6/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/1/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/680, 2014/4626, 2014/6058, 2014/8481, 2014/14209 ve 2014/15973 numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibat bulunduğu anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/680 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucuların bir kısmı ile diğerlerinin murisleri aleyhine 1/4/1986 tarihinde Ordu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.1986/148 sayılı dosyasında tapu iptali ve tescil davası açılmıştır. Mahkemece 8/10/1993 tarihli karar ile Mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiş, dava dosyası görevli ve yetkili Gülyalı Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir. Gülyalı Asliye Hukuk Mahkemesinde yargılama devam ederken Gülyalı Adliyesi kapatılmış, dava Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2004/242 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Mahkemece 19/12/2011 tarihli karar ile davanın reddine karar verilmiştir. Karar, tebliğ aşamasında olup henüz kesinleşmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik Yönünden

1. Başvurucu Hüseyin Öztürk Yönünden

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikteİçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılabilir ( Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri , B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Hüseyin Öztürk başvuru tarihinden sonra 22/4/2015 tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.

14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Hüseyin Öztürk yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Emine Öztürk, Zeliha Yurtseven, Fatma Yeşilyurt , Zülbiye Şenel, Selime Yavuz, Cavit Öztürk, Zahit Öztürk, Nazım Yiğit ve Nazmi YiğitYönünden

15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği, bunun gerekçeleri ve delilleri açıklanmalıdır ( Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

16. Başvurucular Nazım Yiğit ve Nazmi Yiğit, Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2004/242 sayılı dosyasında, murisi Selime Yiğit'in davalı sıfatıyla yer aldığını belirterek mirasçılık belgelerini bireysel başvuru formuna ek olarak sunmuşlardır. Aynı şekilde, başvurucular Emine Öztürk, Cavit Öztürk ve Zahit Öztürk murisi İsmail Öztürk'ün anılan davada davalı sıfatıyla yer aldığını belirterek mirasçılık belgelerini bireysel başvuru formuna ek olarak sunmuşlardır. Gerekçeli karar incelenmiş olup anılan davada başvurucuların murislerinin davalı sıfatıyla yer aldıkları tespit edilememiştir.

17. Başvurucular Zeliha Yurtseven, Fatma Yeşilyurt, Zülbiye Şenel ve Selime Yavuz gerekçeli kararda isimlerinin yer almadığını ancak anılan davada davalı sıfatıyla yer aldıklarını beyan etmişlerdir. Bununla birlikte taraf sıfatlarını kanıtlayan herhangi bir belge sunmamışlardır.

18. Somut olayda başvurucular, ihlal iddialarına ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerine getirmemişlerdir. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

19. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Emine Öztürk, Zeliha Yurtseven, Fatma Yeşilyurt, Zülbiye Şenel, Selime Yavuz, Cavit Öztürk, Zahit Öztürk, Nazım Yiğit ve Nazmi Yiğit yönünden, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular Yönünden

20. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeni de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).

22. Başvuruya konu dava, başvurucuların bir kısmının miras bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

23. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , § 52).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).

25. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda otuz bir yıldır devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

27. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...”

28. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

29. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

30. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara, dava konusu hukuki menfaat, dava dosyasındaki taraf sayısı ve başvurucular murislerinin tüm mirasçılarının sayısı da dikkate alındığında ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

31. 2014/680 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/680 numaralı dosyada kayıtlı başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. 2014/4626 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/4626 numaralı dosyada kayıtlı başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

33. 2014/6058 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/6058 numaralı dosyada kayıtlı başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

34. 2014/8481 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/8481 numaralı dosyada kayıtlı başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

35. 2014/14209 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/14209 numaralı dosyada kayıtlı başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. 2014/15973 numaralı dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/15973 numaralı dosyada kayıtlı başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

37. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin karara ekli tabloda gösterilen tüm başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Hüseyin Öztürk yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

2. Başvurucular Emine Öztürk, Zeliha Yurtseven, Fatma Yeşilyurt, Zülbiye Şenel, Selime Yavuz, Cavit Öztürk, Zahit Öztürk, Nazım Yiğit ve Nazmi Yiğit yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Ekli tabloda yer alan diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Ekli tabloda gösterilen miktarlarda başvuruculara manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 1. Başvurucular Hüseyin Öztürk, Emine Öztürk, Zeliha Yurtseven, Fatma Yeşilyurt, Zülbiye Şenel, Selime Yavuz, Cavit Öztürk , Zahit Öztürk, Nazım Yiğit ve Nazmi Yiğit tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde BIRAKILMASINA,

2. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/680 numaralı dosyada kayıtlı başvurucuya ÖDENMESİNE,

3. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/4626 numaralı dosyada kayıtlı BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

4. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/6058 numaralı dosyada kayıtlı BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

5. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/8481 numaralı dosyada kayıtlı BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

6. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/14209 numaralı dosyada kayıtlı BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

7. 206,10 TL harç bedelinin karara ekli tabloda gösterilen 2014/15973 numaralı dosyada kayıtlı BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

8. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin karara ekli tabloda gösterilen TÜM BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2004/242, K.2011/628) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.