Anayasa Bireysel Başvuru: 2014-3078 Sayılı 13-04-2017 Tarihli Karar: Esas (İhlal)-İkinci Bölüm

III. İNCELEME SONUÇLARI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ORHAN DAĞDELEN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/3078)

Karar Tarihi: 13/4/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

| Başkan | : | Engin YILDIRIM | | --- | --- | --- | | Üyeler | : | Serdar ÖZGÜLDÜR | | | | OsmanAlifeyyazPAKSÜT | | | | Muammer TOPAL | | | | M. Emin KUZ | | Raportör Yrd. | : | Leyla Nur ODUNCU | | Başvurucu | : | Orhan DAĞDELEN | | Vekili | : | Av. Mehmet Ali KIRDÖK | | | | |

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucunun terör örgütüne üye olmak suçundan yargılandığı davada aldığı ceza nedeniyle hükümlü olarak bulunduğu Üsküdar E Tipi Kapalı Ceza ve İnfaz Kurumunda cezası infaz edilirken ölüm orucu eylemlerine son verilmesi ve tedavilerin sağlanması amacıyla 19/12/2000 tarihinde, eylem yapılan ceza ve infaz kurumlarına idare tarafından eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirilmiştir.

9.Başvurucunun da içinde bulunduğu koğuşta güvenlik güçlerince gerçekleştirilen operasyon anında yaşanan arbede nedeniyle başvurucu yaralanmış ve meslekte kazanma gücünü %36 oranında kaybetmiştir.

10. Başvurucu, söz konusu operasyonu gerçekleştiren güvenlik güçlerinin haksız fiili sonucu sağ gözünün görme yetisini kaybettiği iddiasıyla Bakanlık ve İçişleri Bakanlığına maddi ve manevi tazminat istemli başvuruda bulunmuş; başvurucunun talebi İçişleri Bakanlığınca reddedilmiştir.

11. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhine 10/10/2001 tarihinde tam yargı davası açılmıştır.

12. İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 30/4/2007tarihli ve E.2001/1440, K.2007/1418 sayılı kararıyla başvurucunun maddi ve manevitazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

13. Davalı idarelerin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 9/4/2008 tarihli ve E.2007/8648, K.2008/2053 sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.

14. Bozma kararı uyarınca yapılan yeniden incelemede İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 4/11/2010 tarihli ve E.2008/1675, K.2010/1963 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir.

15. Davalı idarelerin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 13/11/2013 tarihli ve E.2011/1945, K.2013/8018 sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

16. Davalı idarelerin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 22/2/2015 tarihli ve E.2014/3851, K.2015/6088 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

17. Başvurucu 5/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

19. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik Yönünden

20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§ 45, 47).

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Selahattin Akyıl, § 41).

23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 13 yıl 4 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...”

26. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin İstanbul 2. İdare Mahkemesine (E.2008/1675, K.2010/1963) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.