Anayasa Bireysel Başvuru: 2014-19446 Sayılı 15-02-2017 Tarihli Karar: Esas (İhlal)-İkinci Bölüm

III. İNCELEME SONUÇLARI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

MAHMUT ŞAHİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19446)

Karar Tarihi: 15/2/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

| Başkan | : | Engin YILDIRIM | | --- | --- | --- | | Üyeler | : | Celal Mümtaz AKINCI | | | | Muammer TOPAL | | | | M. Emin KUZ | | | | Recai AKYEL | | Raportör Yrd. | : | Derya ATAKUL | | Başvurucular | : | 1. Mahmut ŞAHİN | | | | 2.MuhametTAŞTEKİN | | | | 3. Hasan ONGÜN | | | | 4. Mustafa AKAT | | | | 5. Hamza EROĞLU | | | | 6. Kadir ÖMERCİOĞLU | | | | 7. Hamdi ÖMERCİOĞLU | | | | 8. Fatih YILMAZ | | | | 9.MevlütER | | | | 10. Musa GÜZEL | | | | 11. Hüseyin MILIK | | | | 12.MevlütYOKUŞ | | | | 13. Erman YOKUŞ | | | | 14.BestamiKUNT | | | | 15. Kasım ÇAĞABEY | | | | 16. Turgay KUNT | | | | 17. Aziz ŞAHİN | | | | 18. Akın ÇETİN | | | | 19. Ümit ÇAĞABAY | | | | 20. Birol ÇAĞABEY | | | | 21. Süleyman BAYAR | | | | 22. Eşref BAYAR | | | | 23.EşberBAYAR | | | | 24. Ahmet ŞAHİN | | | | 25. Şahin APAYDIN | | | | 26. Hasan TURAN | | | | 27. Nedim YILMAZ | | | | 28. Hüseyin KAPLAN | | | | 29. Akın ÇAĞABAY | | | | 30. Aycan DOĞRU | | | | 31. Fevzi ŞİMŞEK | | | | 32. Tahir YAHŞİ | | | | 33. Mehmet SASA | | Vekili | : | Av. İsmail Hakkı ATAL |

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 9/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Balıkçılık işi ile uğraşan başvurucular, İspanya bandıralı ve toksik atık yüklü geminin İskenderun Körfezinde batması sonucu oluşan maddi ve manevi zararlarının tazmini talebiyle 8/12/2006 tarihinde dava açmışlardır. Dava İskenderun 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2006/325 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Dava 2011 yılında İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesine devredilerek Mahkemenin E.2011/21 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. 2016 yılında da İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesine devredilerek Mahkemenin E.2016/55 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik Yönünden

1. Başvurucu Hüseyin Mılık Yönünden

11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereği başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.

12. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir ( S.Ö. , B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29. Benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı , B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve diğerleri , B. No: 2013/7302, 20/4/2016).

13. Başvuru konusu olayda başvurucu Hüseyin Mılık , Dörtyol 1. Noterliğinde 7/8/2006 tarihinde Avukat İsmail Hakkı Atal'a vekâlet vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden başvurucuyu, İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasında vekili olarak Avukat İsmail Hakkı Atal temsil etmiştir. Yargılama devam ederken başvurucu nüfus kayıtlarına göre 3/9/2014 tarihinde vefat etmiştir. Avukat İsmail Hakkı Atal tarafından 9/12/2014 tarihinde başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer verilmemiştir.

14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır ( Abdurrehman Uray , B. No: 2013/6140 , 5/11/2014, § 30).

15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

16. Bu durumda Avukat İsmail Hakkı Atal aleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi gerekir.

2. Diğer Başvurucular Yönünden

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).

20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda on yıldır devam eden yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...”

23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

24. Somut olayda başvurucu Hüseyin Mılık dışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında, dava konusu hukuki menfaat ile dava dosyasındaki taraf sayısı da dikkate alınarak başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvuruculara ayrı ayrı net 4.700 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

26. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucu Hüseyin Mılık'a vekâleten Avukat İsmail Hakkı Atal tarafından yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat İsmail Hakkı Atal'ın 2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. Başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvuruculara AYRI AYRI net 4.700 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

F. Başvurucu Hüseyin Mılık tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Hüseyin Mılık dışındaki başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

H. Kararın bir örneğinin İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/55) GÖNDERİLMESİNE,

I. Kararın bir örneğinin Adana Barosuna GÖNDERİLMESİNE,

J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.