Anayasa Bireysel Başvuru: 2014-16428 Sayılı 06-04-2017 Tarihli Karar: Esas (İhlal)-Birinci Bölüm

III. İNCELEME SONUÇLARI

IV. İLGİLİ HUKUK

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

DEVRİŞ DEGER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/16428)

Karar Tarihi: 6/4/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 10/10/2014 ve 17/12/2015 tarihlerinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2015/19701 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/16428 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun'un babaları, başvurucu Hacice Yıldırım'ın ise eşi olan murislerinin 4/12/1986 tarihinde Çınar Asliye Hukuk Mahkemesinde, başvurucular Halime Arslan, Güle Ata, Selim Ata, Şükrü Ata, Ali Atlı, Mehmet Atlı, Abdurrahman Değer, Ali Değer, Devriş Değer, Hasan Değer ( 32 numaralı), Arif Değer aleyhlerine doğrudan; başvurucular Abdullah Arslan, Hüsnü Arslan, Celal Arslan, Nezir Arslan, Musa Arslan, Sabri Arslan, Remezan Arslan, Mehmet Salih Atlı, Nedim Şahin, Hasan Değer ( 6 numaralı), İbrahim Değer, Şerif Değer, Abdulbaki Ata, Hüsnü Ata, Muhiddin Ata, Osman Ata, Salih Ata, Vahid Ata, Veysi Ata ve Zeki Ata'nın anne yada babaları olan murisleri aleyhlerine açtığı el atmanın önlenmesi davası görevsizlik nedeniyle önce Çınar Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş ve Çınar Kadastro Mahkemesinin kapatılması üzerine dosya Diyarbakır Kadastro Mahkemesine devredilmekle şikâyet konusu dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 6/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik Yönünden

1. Başvurucu Hacice Yıldırım Yönünden

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Hacice Yıldırım başvuru tarihinden sonra 30/9/2016 tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.

14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Hacice Yıldırım yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun Yönünden

15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

16. Somut olayda başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı ve Teyyar Şahin murislerinin, şikâyet konusu davada davalı sıfatıyla yer aldıkları iddia edilmişse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden anılan iddianın teyit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

17. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun şikâyet konusu davada davacı olan murisleri Sıtkı Yıldırım'ın mirasçıları sıfatıyla, başvurucu Hamdi Önen ise şikâyet konusu davada davalı olan murisi Beşir Önen mirasçısı sıfatıyla anılan davada taraf olduklarını iddia etmişlerdir. Murislerinin şikâyet konusu davada taraf oldukları görülmekle beraber başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden söz konusu başvurucuların anılan davaya mirasçı sıfatıyla devam edip etmediklerinin teyit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

18. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular Yönünden

19. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

21. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden intikalle takip etmekte olduğu bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır ( Gülseren Gürdal ve diğerleri , B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , §§ 41-45).

23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 30 yıllık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

25. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...”

27. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da dikkate alındığında karar ekli tabloda belirtilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine manevi tazminat ödenmesine hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1.Başvurucu Hacice Yıldırım yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

2. Başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine manevi tazminat hükmedilen başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/30) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 6/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

| BAŞVURUCULAR | TAZMİNAT MİKTARI | | --- | --- | | 1. Halime ARSLAN2. Güle ATA3. Selim ATA4. Şükrü ATA5. Ali ATLI6. Mehmet ATLI7. Abdurrahman DEĞER8. Ali DEĞER9.DevrişDEĞER10. Hasan DEĞER ( 32 numaralı)11. Arif DEĞER | AYRI AYRI NET 12.000 TL | | 12. Abdulbaki ATA13. Muhiddin ATA14. Nedim Şahin | AYRI AYRI NET 6.000 TL | | 15. Abdullah ARSLAN16. Hüsnü ARSLAN | AYRI AYRI NET 4.000 TL | | 17. Salih ATA18.VahidATA19. Zeki ATA | AYRI AYRI NET 3.000 TL | | 20. Osman ATA21. Mehmet Salih ATLI | AYRI AYRI NET 2.000 TL | | 22. Veysi ATA23. Musa ARSLAN24. Sabri ARSLAN25. İbrahim DEĞER26. Şerif DEĞER | AYRI AYRI NET 1.700 TL | | 27. Hasan DEĞER ( 6 numaralı) | 1. 500 TL | | 28. Celal ARSLAN29. Nezir ARSLAN30.RemezanARSLAN | AYRI AYRI NET 1.100 TL | | 31. Hüsnü ATA900 TL | 31. Hüsnü ATA | 900 TL | | 31. Hüsnü ATA | 900 TL |