Adana BAM 9. HD 2021/1151 E. 2024/907 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1151 - 2024/907

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1151

KARAR NO : 2024/907

KARAR TARİHİ : 03/06/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ...

ÜYE : ...

ÜYE : ...

KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 17/07/2018

NUMARASI : 2011/... 2018/...

DAVACI : ... PETROLCÜLÜK VE İNŞAAT

MALZEMELERİ TİCARET VE SANAYİ LİMİTED

ŞİRKETİ

VEKİLLERİ : Av. ...

: Av. ...

DAVALI : ... ÇİMENTO SANAYİ VE TİCARET ANONİM

ŞİRKETİ

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Tazminat

BİRLEŞEN MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2011/... ESAS 2012/... KARAR SAYILI DOSYASI

DAVACI : ... ÇİMENTO SANAYİ VE TİCARET ANONİM

ŞİRKETİ

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI :... PETROLCÜLÜK VE İNŞAAT

MALZEMELERİ TİCARET VE SANAYİ LİMİTED

ŞİRKETİ

VEKİLLERİ : Av. ...

: Av. ...

DAVANIN KONUSU : Alacak

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 03/06/2024

YAZIM TARİHİ : ...

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/07/2018 tarih ve 2011/... Esas, 2018/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ :

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas 2018/... Karar sayılı dosyası davacısı ... Petrolcülük ve İnşaat Malzemeleri Tic. San. Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında 02/09/2006 tarihinden başlanmak üzere 02/09/2011 tarihine kadar beş yıl süreli, ... Mevkiinde davacı tarafından kurulan hazır beton santralinin ... tarafından işletilmesi ile mülkiyeti firmaya ait olan loder ile agreganın figüre edilmesi, bunkerlerin beklenmesi, mikserler ve pompalarla betonun taşınması ve pompalanmasının yapılması, tesisin korunması ve temizlik hizmetlerinin yapılması hususunda sözleşme imzalandığını, davalı şirketin sözleşmenin 3., 4. ve 6. maddelerinde hüküm altına alınan ve garanti edilen miktarlara ve ödemelerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı şirket yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen davacı şirkete noter kanalı ile ihtarname göndererek 02/09/2006 tarihli sözleşmeyi feshettiğini ihtar ettiğini, ihtarın davacı şirkete tebliğ edildiğini, sözleşme hükümlerine göre davalı şirket tarafından ödenmesi garanti edilen miktarın toplam 2.097.372,76.TL olduğunu, bu miktarın davalı tarafından davacıya ödenmediğini, bu şekilde davacının mağduriyetine sebep olduğunu ileri sürerek; fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla 2.097.372,76.TL toplam alacaktan şimdilik 2006 yılı için 137.516,61.TL alacağın 30/12/2006 tarihinden itibaren kanuni faizi ile birlikte, 2007 yılı için 176.656,62.TL alacağın 30/12/2007 tarihinden itibaren kanuni faizi ile birlikte, davalıdan tahsiline, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas sayılı doyası davalısı ... Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2006 ve 2007 yıllarına ait alacaklarını talep ettiğini, bu alacaklar yönünden alacakların zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında 02/09/2006 tarihinde Kira Sözleşmesi, Hazır Beton Tesisi İşletme ve Beton Taşıma Sözleşmeleri adı altında karma bir sözleşme imzalandığını, bu sözleşmenin konusunun davacı şirketin .../... mevkiinde davacı tarafından kurulan hazır beton santralinin ... tarafından işletilmesi ile mülkiyeti davacıya ait olan loder ile agreganın figüre edilmesi, bunkerlerin beslenmesi, mikserler ve pompalarla da betonun taşınması ve pompalanmasının yapılması, tesisin korunması ve temizlik hizmetlerinin yapılması ve tesisin davalı şirkete kira sözleşmesi gereğince ve şartları dahilinde kiralanması olduğunu, davacı firmanın imzaladığı sözleşmesinin kendisine yüklediği edimleri yerine getirmediğini, kanunlara aykırı davrandığını, arada mevcut sözleşmelerin akdedilmesinden sonra davacı firmadan kaynaklanan çeşitli sorunlar yaşandığını, sayısız yazışma yapıldığını, davacıdan kaynaklanan sayısız sözleşmeye aykırılık halleri ve yasal mevzuat ihlallerinin ortaya çıktığını, davalının bütün bu sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi için davacı firmaya defalarca uyarıda bulunduğunu, ihtar gönderdiğini, iyi niyetle giderilmesi için beklediğini, fakat bu aykırılıkların davacı firma tarafından giderilmediğini, davalı şirket açısından ticari ilişkinin ve sözleşmelerin devamının zarar verici ve risk doğurur niteliğine girdiğini, neticede aradaki Hazır Beton Tesisi İşletme ve Beton Taşıma Sözleşmelerini ... .... Noterliği nezdinde keşide edilen 14/09/2010 tarihli ... yevmiye numaralı fesih ihbarnamesi ile feshettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin BK'nin 81. maddesine göre karşılıklı borç yükleyen sözleşme olduğunu, bu nedenle davacı tarafın, kendi borcunu ifa etmeden davalıdan borcunu ifa etmesini isteyemeyeceğini, davacının kendi borcunu ifa etmeden davalıdan borcunu ifa etmesini istemesinin ve dava açmasının kötü niyetli olduğunun kanıtı olduğunu, taraflar arasında mevcut 02/09/2006 tarihli kira sözleşmesi ile davalı şirkete kiralanan tesiste, davalının hazır beton tesisi işletebilmesi ve kirası için gereken her türlü izin ve ruhsatın davacının sorumluluğunda olduğunu, özel ve resmi kuruluşlardan gelecek her türlü yaptırım ve cezanın davacının sorumluluğu altında olduğunu, davalı şirketin dünya çapında iş yapan büyük bir şirket olduğunu, davalının tesis kurulum masrafı olarak 5 yıllık peşin olarak ödediğini, davalı şirketin davacı ile kira sözleşmesi imzalamasının temel ve başlıca amacının kiralanan arsada davalı şirket tarafından kurulan hazır beton tesisinin işletilebilmesi olduğunu, tarafların bahsi geçen kira sözleşmesini, aynı tarihte imzaladıkları hazır beton tesisi işletim ve hazır beton nakliye sözleşmesinin ayrılmaz bir parçası haline getirdiklerini, yapılan ek protokol ile hazır beton tesisinin faaliyetinin herhangi bir sebeple durdurulması halinde peşin ödenen yatırım masrafının çalışılmayan döneme ilişkin kısmının davacı tarafından aynen iade edileceğinin açık bir şekilde kararlaştırıldığını, davacı tarafından belediye nezdinde gerekli işlemler usulüne uygun yapılmadığından tesisin kapatılmasına yönelik ... Belediyesi tarafından 07/12/2009 tarihinde tesisin tahliyesine ve kapatıldığına dair tutanak düzenlendiğini, davalı şirketin girişimleri ile tesisin 11/12/2009 tarihinde tekrar açıldığını, davacının belediye nezdinde yapılan işlemlerden haberdar olmasına rağmen bu hususu davalıdan gizlediğini, davacının ayrıca arazinin maliki arasındaki uyuşmazlığı da gizlediğini, davalı tarafından gönderilen ihtarname ile davalının kısa bir süre sonra taşınmazdan tahliye edilmesine neden olabilecek gelişmeler sonucunda 2010 yılı kira bedelinin tamamen ödenmeyerek aylık bazda ödeneceğinin ihtar edildiğini, 08/06/2010 tarihinde ... ... Belediyesi Zabıta ekipleri işyerinin ruhsat almadan çalıştırıldığı gerekçesiyle mühürleyerek kapattıklarını, zabıta ekiplerince 21/06/2010 tarihinde tekrar mühürün fek edilerek çalışmaya devam edilmesinin tespit edilmesi üzerine bu kez işyerinin faaliyetten men edilmek suretiyle tekrar mühürlendiğini, davacı şirket yetkilileri hakkında mühür bozma suçundan soruşturma başlatıldığını,işyerinde çalışan işçilerin ağır ve tehlikeli işlerde çalışabileceklerine ilişkin sağlık raporlarının olmadığının, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almadıklarının, kompresör ile paratonerin kontrol belgesinin bulunmadığının, tesiste mikser yıkama sonucu ortaya çıkan atık suların yola bırakıldığının, tesisin çevre ve toplam sağlığını etkilediğini, çevrede yaşayan insanların yaşam kalitesini düşürdüğünün ve ekili dikili alanlarına zarar verildiğinin, tesisin emisyon izninin olmadığının, atıkların usulsüz olarak bertaraf edildiğinin, mikser yıkama sularının mikser yıkama ünitesi olmaması nedeniyle atık suların kazılan çukurlarda toplandığının, tesis stok sahasının gereği gibi kapatılmadığının, malzemenin nemlendirilmemiş olması nedeniyle tozma oluştuğunun tespit edilerek ikazlarda bulunulduğunu, müşteri memnuniyeti formlarına göre ürün kalitesinin düşmesi ve sevkiyatlardaki sorunlar nedeniyle müşteri memnuniyetinin düştüğünü, bu şekilde müşteriler nezdinde ... imajına zarar verildiğini, bütün bu somut gerçeğe rağmen davalı şirketin aslında 2009 yılının Aralık ayında kapatılan ve talep üzerine tahliye için 4 ay süre verilen bir taşınmazın kira bedelini tahsil edebilmek için bu gerçekleri davalı şirketten sakladığı gibi, icra takibi baskısı altında kira bedelini alelacele tahsil edebilmek için de son derece haksız ve kötü niyetli olarak davalı şirket aleyhine kira bedelinin tahsili gayesiyle ... ... İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlattığını ve 1 yıllık kira bedelini davalı şirketten tahsil edildiğini, tüm bu yasal denetimlere ve davalı şirketin defalarca yazılı ve sözlü olarak yapılan uyarılarına rağmen davacı şirketin işyerinde herhangi bir düzeltme, geliştirme yapmadığını, tüm bu olumsuzlukların aynı şekilde devam ettiğini, bütün bu aksaklıklar ve davacı firmanın sözleşmelere aykırı hareketleri nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin kaçınılmaz bir noktaya geldiğini, davalı şirketin ... .... Noterliği'nin 14/09/2010 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı firma ile arasındaki tüm sözleşmeleri 05/10/2010 tarihi itibariyle feshettiğini davacı firmaya ihtaren bildirdiğini, davacının fesihten dolayı tazminat isteminin yasal dayanaktan yoksun olduğunu savunarak hakkın kötüye kullanılması suretiyle açılan sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesine dayalı açılan tazminat davasının gerek usulden gerekse de esastan reddine, ücret ve masrafların da davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas sayılı dosyası ile birleştirilen 2011/... Esas sayılı dosyası davacısı ... Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı şirket arasında 02/09/2006 başlangıç, 31/12/2011 bitiş tarihli kira sözleşmesi imzalandığı, aynı tarihte bu sözleşmeye ek olarak davacıya ait hazır beton tesisinin işletilmesi ve hazır beton nakliyesi sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye göre bu tesisin işletilebilmesi için gerekli tüm ruhsat ve izinlerin alınmasının davalı tarafa ait olduğu, ancak davalı tarafından gerekli izin ve ruhsatlar alınırken gerekli evrak ve belgeler eksik olduğundan ... Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından işletmenin kapatılarak hazır beton işletmesinin tahliyesine karar verildiği, bu durumun davalı tarafça davacı şirkete bildirilmediği, davacı şirket tarafından davalı şirkete noter aracılığıyla durumun kendilerine bildirilmesi, ruhsatla ilgili sorunlar var ise davacının tesisi boşaltmak istediği, 2010 yılına ait kira bedelinin dönem başında peşin ödenmeyeceği, kiranın aylık bazda ödeneceği hususlarında noter aracılığıyla davalı şirkete ihtarda bulunulduğu, bu ihtardan sonra davalı şirketin davacı şirket aleyhine kötü niyetli olarak Adi Kiraya ve Hasılat Kiralarına mahsus icra takibi başlattığı, davacı şirketin ticari itibarının zedelenmemesi için gerekli ödemeleri icra dosyasına yaptığı, tesisin ... Belediyesi Zabıta ekiplerince mühürlenerek kapatılmasına ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine rağmen davalının haksız yere icra takibi yoluyla 1 yıllık kira gelirini haksız bir şekilde tahsil ettiği, davalı şirket tarafından bu haksız yere tahsil edilen paraların davacı şirkete geri ödenmesi hususunda noter aracılığıyla davalı şirkete ihtarda bulunulduğu, davalı şirket tarafından olumsuz cevap verildiği belirtilerek davacı şirket tarafından davalı şirkete tesis kurulum masrafı adı altında ödenen paranın, peşin ödenen kiranın bir kısmının faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas sayılı dosyası ile birleştirilen 2011/... Esas sayılı dosyası davalısı ... Petrolcülük ve İnşaat Malzemeleri Tic. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kendi kusurlu davranışları nedeniyle sözleşme hükümlerine uymayarak davalı şirkete zarara uğrattığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi taraflar arasında imzalanan sözleşmeyi haksız olarak feshettiği, davacı şirketin davalı şirketi 2.097.372,76.TL zarara uğrattığı, bu zararların tazmini için Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine tazminat davası açıldığını, her iki dava arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğu belirterek davacının davasının reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/07/2018 tarih ve 2011/... Esas, 2018/... Karar sayılı kararı ile; ana dosya davacısının sözleşme gereği sözleşmenin 7. ve 8. maddeleri gereği üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediği, araç bakımlarının zamanında yapılmadığı, arızalı araçların sefere çıkarılmasının sözleşme hükümlerine göre mümkün olmadığı, davaya konu işyerinin hazır beton tesisi olarak kullanılması gerektiği ancak mevzuat hükümlerine uyulmamış olması nedeniyle zabıta ekiplerince mühürlendiği ve boşaltılmasının istendiği, birleşen dosya davalısının eylemi nedeniyle sözleşmede belirtilen 8000 metreküp betonun dökülemediği, betonun dökülememesinin ana dosya davacının kendi kusurundan kaynaklandığı, sözleşmenin 7/4 maddesine göre ana dosya davacısının sözleşme konusu işi yapmak için gerekli nitelikte ve sayıda aracı tesiste hazır bulundurması gerekmesine rağmen davacının tesiste yeterli sayı ve nitelikte mikserleri hazır bulundurduğunu ispatlayamadığı, ticari defterlerindeki taşıtlar hesabının da ayrıntıdan yoksun olduğu, yeterli sayıda araç bulundurduğunun ispat yükünün ana dosya davacısında olduğu, ana dosya davacısının sözleşmenin 3. maddesinde düzenlenen tazminatı istemeye hakkının olmadığı kanaatine varıldığı, birleşen dosya davacısı ... Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin davalının sözleşmeye uymamasından kaynaklı eylemleri nedeniyle 14/09/2010 tarihinde ihtarname çektiği ve sözleşmeyi haklı nedenlerle fesh ettiği, fesih ihtarnamesinin davalıya 23/09/2010 tarihinde tebliğ edildiği, sözleşmenin feshinde ana dosya davalısının haklı olduğu ve ek protokolün 2. maddesindeki düzenleme nedeniyle 5 yıllık süre için ödemiş olduğu, kurulum masrafı olan 246.000,00.TL+KDV'den fesihten sonrasına denk gelen son bir yıl için ödenmiş olan 246.000,00.TL+ KDV = 290.280,00.TL'nin 1/5 olan 58.056,00.TL'yi temerrüt tarihi olan 01/10/2010 tarihinden itibaren birleşen dosya davalısından talep etmeye hakkının olduğu, yine birleşen dosya davacısı kira bedelinin ödemesine rağmen davalının kusurlu eylemleri nedeniyle kira sözleşmesini fesh etmek zorunda kaldığından kira bedelinden fesihten sonraki kısma denk gelen 43.606,90.TL kira bedelini de birleşen dosya davalısından istemekte haklı olduğu kanaatine varılmakla, Mahkemenin 2011/... Esas sayılı ana davasının reddine, Mahkemenin 2011/... Esas sayılı birleşen dosya açısından davanın kabulüne; davacının kira sözleşmesinin feshinden kaynaklanan 43.606,90.TL alacağın 29/09/2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının tesis kurulum masrafından kaynaklı 58.056,00.TL alacağın 01/10/2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte birleşen dosya davalısından alınarak birleşen dosya davacısına verilmesine dair karar verilmiştir.

DAVACI/BİRLEŞEN DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı/Birleşen Davalı vekili istinaf talebi ile; müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 02.09.2006 - 02.09.2011 tarihleri arasını içeren karma sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeye göre davalı ... firmasının müvekkil şirkete taahhütlerinin bulunduğunu, sözleşmenin 3. maddesine göre ... firması sözleşmenin imzasından itibaren 10 transmikser için toplam aylık 8000 m3 taşıma garantisi verdiğini, öncelikle davalı ...'nın sözleşmeyi feshettiği 2010 yılı Eylül ayına kadar 4 yıllık garanti taahhütlerini yerine getirmemesinin dikkate alınmadığını, davalı şirket garanti ettiği beton miktarını taşımadığını, ve taahhüdüne aykırı davrandığını, edimini tam anlamıyla ifa etmeyen davalının müvekkilden hak ve alacak talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının garanti ettiği miktarları taşımadığının dosya kapsamındaki raporlarda da sabit olduğunu, ayrıca raporda belirtilen 33 plakalı araçların müvekkil şirkete ait olmadığını, bu araçların davalı ... firmasına ait olduğunu, bu hususların müvekkili aleyhine hatalı olarak değerlendirildiğini, raporda araçların sahiplerinin belirlenmesinde hatalı davranıldığını, davalı firmanın araçlarında eksiklik bulunduğunu, davalı birleşen davacı ... firmasının ruhsat bahanesi, araçlardaki arızaları belirtmesi gibi nedenlerin bahaneden öteye gidemediğini, ... firmasının feshi haklı olduğu kabul edilse dahi 2010 yılına dek 4 yıllık garanti verdiği taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğini, müvekkilinden garanti ettiği 8000 m3 taşıma garantisinin hiçbir zaman yerine getirilmediğini, haksız olan ve edimini olduğu gibi yerine getirmeyen ... firmasının, işletmenin ruhsatının müvekkilin kusuru olmaksızın belediye tarafından iptal edilmesini ve kayda değer olmayan birtakım hususları bahane ederek sözleşmeyi haksız ve tek taraflı feshettiğini, gerek bilirkişilerce gerekse mahkeme gerekçesinde ... firmasının sözleşmeye başından beri aykırı davrandığını, garanti ettiği taşıma miktarını yerine getirmediğini yani sözleşmenin ana hattını oluşturan esaslı edimini yerine getirmediğini değerlendirmediğini, müvekkilinin hak etmiş olduğu yıl yıl bedelleri yatırmadığını, bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, sözleşmenin niteliği gereği yargı kararı olmadan tek taraflı olarak kendi kendine haklı çıkartacak feshedilebilecek sözleşme olmadığını, bu nedenlerle bu feshin haklı olduğunun düşünülemeyeceğini, davalı bileşen davacı ... firması tarafından tutulan tutanakların da hükmünün olmadığını, 2010 yılından önceki durumlara ilişkin herhangi bir itirazının da olmadığını, fesih tarihine dek müvekkilinin haklarının ödenmesi gerektiğini, işletmeye ruhsatı verenin de alanın da ... Belediyesi olduğunu, 2006 yılında müvekkilinin ... Belediyesi'nden 5 yıllık ruhsatı alıp davalı ...'ya ibraz ettiğini, daha sonra Belediye tarafından müvekkil şirketin hiçbir kusuru olmaksızın işletmenin ruhsatının sehven verildiği gerekçesi ile ruhsatın iptal edildiğini, Ruhsatla ilgili iş ve işlem yürüten kurumun ... Belediyesi olduğunu, müvekkilinin ruhsatla ilgili problemlerde kusurunun bulunmadığını, ayrıca taahhüdün ihlal edilmesi sebebiyle talep ettikleri 2006, 2007, 2008 yıllarında söz konusu yapının ruhsatıyla ilgili bir problemin de bulunmadığını, garanti edilen taşımanın yapılamaması ve davalının gerekçeleri arasında illiyet bağının bulunmadığını, davalı ... firmasının 4 yıl boyunca kesintisiz işini görüp daha sonrasında keyfi olarak sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmenin feshedildiğinin bir an kabul edilse dahi o ana kadar müvekkili firmanın hak etmiş olduğu bedellerin yatırılıp yatırılmadığının tespit edilip ona göre hüküm kurulması gerektiğini, ... ...İcra Hukuk Mahkemesi'nde .../... esas numaralı dosyasıyla kiranın eksik yatırıldığı gerekçesi ile müvekkil şirketçe dava açılmış ve bilirkişilerce yapılan incelemelerde davalının kirayı eksik ödediğinin tespit edildiği, müvekkilin haklılığı, davalı firmanın sözleşmeye aykırı hareket ettiğinin mahkeme kararıyla da ispatlandığını, müvekkilinin bu konu ile ilgili davalı firmadan tahliye taahhüdü almasına rağmen, bu taahhüdü tebliğ etmeyip iyi niyetini ispatladığını, müvekkilin icra takibi yapması üzerine davalı firmanın müvekkile ödeme yaptığını, mahkemece gerekçede İcra Mahkemelerinin dar yetkisinin mahkemeyi bağlamayacağını belirtmiş ise de sonuç olarak Türk Milleti adına karar veren mahkemece yapılan bir tespit ve kararın söz konusu olduğunu bu sebeplerle Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... esas ve 2018/... karar sayılı ilamının asıl davanın reddi ve birleşen davanın kabulü kaldırılmasına, neticeten asıl davanın kabulüne ve birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... Esas, 2018/... Karar sayılı dosyası tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Asıl, dava sözleşmenin haksız sebeple feshi istemine dayalı tazminat, birleşen dava ise alacak davasıdır.

Esas davada davacı ... Ltd. Şti. davalı ... ile aralarında hazır beton santralinin ... tarafından işletilmesi ve mülkiyeti davacıya ait olan Loder ile Agregan'ın fügüre edilmesi Bunkerlerin beslenmesi, mikserlerle ve pompalar ile betonun taşınması ve pompalanmanın yapılması, tesisin korunması ve temizlik hizmetlerinin yapılması hususunda anlaşma yapıldığını, davalının sözleşme hükümlerine göre garanti miktarlarına ve ödemelerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmeyi haksız olarak fesh ettiğini, sözleşme hükümlerine ilişkin yıllara ait Loder çalışması ve temizlik gideri ve hizmetler için alacaklı olduğunu ileri sürmüş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuş, birleşen davada davacı ... Çimento San. Ve Tic. A.Ş., taraflar arasındaki sözleşmeyi kabul etmiş ancak davacı ... Ltd. Şti. tarafından sözleşme şartlarına uyulmadığını bu sebeple sözleşmenin fesih edildiğini, ayrıca sözleşmeye konu işyerinin bulunduğu arsanın kiraya verilmesi hususunda da anlaşma yapıldığını, davalı şirket ile aralarında yapılan sözleşmelere dayanarak yatırım bedeli yapılmasına rağmen davalının kusuru nedeniyle kira kontratının devamı hususunda düşülen anlaşmazlık sonucu beş yıllık dönem bitmeden mecru 14 ay önce tahliye etmek zorunda kaldıklarını, bu sebeple 5 yıllık peşin yatırılan tesis kurulum masraflarının son bir yıla ilişkin kısmı ve kiralanın fesih tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak yatırılmış olan kira bedelinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Somut olayda taraflar arasında hazır beton santralinin ... tarafından işletilmesi ve mülkiyeti ...Ltd. Şti. ait olan Loder ile Agregan'ın fügüre edilmesi Bunkerlerin beslenmesi, mikserlerle ve pompalar ile betonun taşınması ve pompalanmanın yapılması, tesisin korunması ve temizlik hizmetlerinin yapılması hususlarını içeren ve bu işin gerçekleştirileceği arsanın kiralanması hususunda sözleşme yapılmış olduğu uyuşmazlık dışıdır.

Uyuşmazlık 02.09.2006 tarihli sözleşmenin feshinin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı bu suretle tarafların hak ve alacakları bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Somut olayda; taraflar arasında hazır beton santralinin ... tarafından işletilmesi ve mülkiyeti davacıya ait olan Loder ile Agregan'ın fügüre edilmesi Bunkerlerin beslenmesi, mikserlerle ve pompalar ile betonun taşınması ve pompalanmanın yapılması, tesisin korunması ve temizlik hizmetlerinin yapılması hususunda sözleşme düzenlendiği, yine bu sözleşmeden sonra tesis kurulum masrafları açısından 26/11/2007 tarihinde ek bir protokol düzenlendiği, ayrıca esas dosya davacısına ait ... ... ... Köyü ... ada ... parsel numaralı hazır beton tesisi niteliğindeki arsanın esas dosya davacısı ... Ltd. Şti. tarafından davalı-birleşen dosya davacısı ... Şti'ne alt kiraya verilmiş olduğu, kira kontratının ve işletme sözleşmesinin 5 yıllık olarak düzenlendiği, yine taraflar arasında yapılan ek protokole göre hazır beton kurulum tesisinin herhangi bir nedenle durdurulması halinde yıllık peşin ödenen kurulum masrafının çalışılmayan döneme isabet eden kısmının firmadan geri alınacağının kararlaştırıldığı, ayrıca esas dosya davalısı birleşen dosya davacısı şirket tarafından 26/11/2007 tarihli ek protokolün 2. Maddesi gereğince tesis kurulum masrafı adı altında peşin olarak 246.000,00 + KDV ödendiğinin de sözleşmede hüküm altına alındığı anlaşılmıştır.

Sözleşmelerin feshinin haklı olup olmadığının tespiti açısından; tüm dosya kapsamı göz önüne alınarak ... tarafından işletilmesi kararlaştırılan işyerinde kira müddeti boyunca ruhsattan kaynaklı sorunlar yaşandığı, tesisin ... Belediyesi tarafından farklı tarihlerde mühürlenerek kapatılmış olduğu , esas dosya davacısının sözleşme gereği sözleşmenin 7. ve 8. maddeleri gereği üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediği, araç bakımlarının zamanında yapılmadığı, arızalı araçların sefere çıkarılmasının sözleşme hükümlerine göre mümkün olmadığı, davaya konu işyerinin hazır beton tesisi olarak kullanılması gerektiği ancak mevzuat hükümlerine uyulmamış olması nedeniyle zabıta ekiplerince mühürlendiği ve boşaltılmasının istendiği, sözleşmenin 7/4 maddesine göre esas dosya davacısının sözleşme konusu işi yapmak için gerekli nitelikte ve sayıda aracı tesiste hazır bulundurması gerekmesine rağmen davacının tesiste yeterli sayı ve nitelikte mikserleri hazır bulundurduğunu ispatlayamadığı bu sebeple birleşen dosya davacısı ... A.Ş tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince esas dava yönünden tazminat isteminin reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunarak davacı birleşen dosya davalısı ... Ltd. Şti'nin aksi yöndeki istinaf sebebinin reddine karar verilmiştir.

Yine taraflar arasında 5 yıl süreli kira ilişkisi bulunduğu sabit olup, kiralayan durumundaki ... Ltd.Şti'nin kiralananı kullanıma elverişli olarak bulundurmadığı ve kiracının da kira bedeli ödeme yükümlülüğünün kiralanın kullanıma elverişli olarak bulundurulması halinde doğacağı, kiralayan olan ... Ltd.ŞTİ'nin eylemi nedeniyle kiracı ... A.Ş'nin sözleşmeyi feshetmek zorunda kalmasından dolayı taşınmazı kullanamadığı döneme isabet eden 43.606,90 TL yi kiralayandan geri istemeye hakkı olduğu anlaşılmıştır.

Birleşen dosya davacısı ... A.Ş fesihte haklı olduğundan taraflar arasındaki ek protokolün 2. maddesindeki düzenleme nedeniyle tesis kurulum masrafı adı altında ... A.Ş'nin 5 yıllık süre için peşin olarak ödenen 246.000,00 TL+ KDV = 290.280,00 TL'nin fesihten sonrasına denk gelen son bir yıllık dönem için 58.056,00 TL yi birleşen dosya davalısından talep etmeye hakkının olduğu anlaşıldığından mahkemece birleşen dava açısından kabul kararı verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu bu sebeplerle davacı birleşen dosya davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca davacı birleşen dosya davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1. )Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/07/2018 tarih ve 2011/... Esas, 2018/... Karar sayılı kararına karşı davacı birleşen dosya davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1. b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2. )a. Asıl dosyaya yönelik istinaf başvurusu nedeniyle 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 59,30.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 368,30.TL harcın davacı birleşen dosya davalısından alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

b- Birleşen dosyaya yönelik istinaf başvurusu nedeniyle 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 6.944,59.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.359,30.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 5.585,29.TL harcın davacı birleşen dosya davalısından alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3. )6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı. birleşen dosya davalısı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

4. )6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

5. )6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,

6. )6100 sayılı HMK'nın 359/3 maddesince karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince YAPILMASINA,

Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 03/06/2024 tarihinde karar verildi.

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır