Adana BAM 9. HD 2021/1225 E. 2024/892 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1225

KARAR NO : 2024/892

KARAR TARİHİ : 27/05/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 10/02/2021

NUMARASI : ... ESAS ... KARAR

DAVACI : ...

VEKİLLERİ : Av. ...

DAVALI : ... ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 27/05/2024

YAZIM TARİHİ : 27/05/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2021 tarih ve ..., Esas ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davacı ile davalı arasında yıllar öncesine dayanan karşılıklı bir ticaret ilişki olduğunu, bu ticari ilişki müvekkil şirketin başkaca şirketlerle de çalıştığı gibi mal tesliminden önce çek veya senetlerin davalı şirkete teslim edildiğini ve bunun üzerine davalı şirkette bu teslim edilen evraklar karşılığındaki tutar kadar malı davacı şirkete teslim etmekle yükümlüğü olduğunu, davalı şirketten alacağı olan malların iki şirket arasında yapılan protokolde uygun biçimde teslim edilmemesinden kaynaklı tüm bu sorunlar sonrası, davalı şirketi iki adet 31/05/2012 tarih ... seri nolu ve 01/05/2012 tarih ... seri nolu, gerçeği yansıtmayan fatura düzenleyerek, müvekkili şirket yetkilisi söz konusu faturaları .... Noterliğinden ... yevmiye no ile 04/07/2012 tarihinde ihbarname çekerek davalı şirkete iade ettiğini, davalı şirketin haksız bir şekilde .... İcra Müdürlüğünde ... esas sayılı takip dosyası toplam 92.336,45.TL ve ... esas sayılı takip dosyasında 47.445,00.TL'lik müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatıldığını, bu sebeple davalıya borçlu olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesi ile; Davalı şirket tarafından davacıya protokolde yazılı olan miktarın çok üzerinde sevkiyatın gerçekleştirildiğini, bu nedenle davacının eksik teslimat yapıldığı iddiasının soyut ve mesnetsiz bir iftiradan ibaret olduğunu, davacı taraf müvekkili şirkete 30/09/2012 tarihi itibariyle 309.118,10.TL borçlu olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona ermesi nedeniyle davacıya ait 167.285,60.TL'lik çekleri borcundan düşüldüğünde dahi davalı müvekkil şirketin 141.832,50.TL alacaklı olduğunu belirterek haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, haksız ve kötüniyetli olarak iş bu davadan dolayı davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2021 tarih ve ..., Esas ... Karar sayılı kararı ile; uyuşmazlık konusunun dava konusu çek ve senetler karşılılığı davacıya mal teslimi yapılıp yapılmadığı noktasında toplandığı, her ne kadar çek ve bono sebepten mücerret kıymetli evraklar olsa da bunların mal sevkiyatı karşılığı verildiği her iki tarafın dava ve cevap dilekçelerinde ikrar edilmiş olup malların sevkiyatının yapıldığını belirten davalı tarafın ispat yükünü üzerine aldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca incelenen ticari defter ve kayıtlara göre davanın kısmen kabulü ile; davacı tarafın davalıya .... İcra Müdürlüğünün ... Takip sayılı dosyasına konu 31/10/2012 tarihli 42.000,00-TL bedelli olarak takibe koyulan çekin tamamı, .... İcra Müdürlüğünün ... Takip sayılı dosyasına konu 30/09/2012 tarihli 41.480,00-TL olarak takibe konulan çek yönünden 31.692,05-TL olmak üzere toplam 73.692,05-TL borçlu olmadığının tespitine dair karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf talebi ile; davanın davacının borçlu olmadığının tespitine yönelik olduğunu, davalı şirket ile olan ticaret karşılığında, yapılan ödemeler, çekler ve senetlerin mahkemeye sunulduğunu ve her iki tarafın ticari defterlerinin de bilirkişi marifetince incelenip, raporlarının da mahkemeye sunulduğunu, bilirkişi raporlarına karşı, sunmuş olduğumuz itirazlar neticesinde ek bilirkişi raporu düzenlendiğini ve raporda tüm hususlar ayrıntıları ile ifade edildiğini, davacı müvekkil şirketin davalı şirket ile olan ticari ilişkisinden kaynaklanan herhangi bir borcu olmadığı gibi, davalı şirketin, müvekkil şirkete teslim etmediği ürünlerin bedelini dahi ödemiş ve icra gücüyle, müvekkil şirketten teslim edilmeyen ürünlerin bedelini dahi aldığını, müvekkil şirketin, davalı şirkete dava dilekçesinde de belirtildiği üzere, çek senet ve nakit ödemeler karşılığı olarak toplam 581.293,50.TL (beş yüz seksen bir bin iki yüz doksan üç tl elli krş) ödeme yapıldığını, buna karşılık davalı şirket, müvekkil şirkete 212.396,86.TL (iki yüz on iki bin üç yüz doksan altı tl seksen altı krş) fatura kesip, ürün teslimi yaptığını, daha sonra müvekkil şirketin hem ticari ilişkisi hem de teslim alamadığı ürünleri teslim alabilmek için 301.000,00.TL tutarında çek teslim ettiğini, ancak bu durumdan da sonuç alamayan davacı müvekkil, çeklerinin iade edilmesini talep etmesine karşılık, herhangi bir olumlu sonuç alamadığını, bunun üzerine davalı şirket, müvekkil şirkete sanki mal teslimi yapılmış gibi 31/05/20120 tarihli ve 01/05/2012 tarihli iki adet fatura düzenleyerek, müvekkil şirkete mal teslimi yapılmış intibası oluşturmak için uğraşmış ancak müvekkil şirket yetkilisi bu faturaları .... Noterliğinden ... yevmiye no 04/07/2012 tarihinde ihtarname çekerek iade ettiğini, davalı şirket haksız bir şekilde iki icra takibi başlattığını bu sebeplerle; yeniden yargılama yapılarak yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı vekili istinaf talebi ile; davalı müvekkilin kereste işi ile meşgul olup, 2009 yılından bu yana davacı ile ticari ilişkilerinin bulunduğunu, yapılan protokoller neticesinde davacı, davalı müvekkil şirketinden kırıntı odun aldığını, buna karşılık 30.06.2012 tarihli 30.000,00.TL bedelli çek düzenleyerek davalı müvekkil şirkete teslim ettiğini, ancak vadesi gelmesine rağmen çekin ödenmediğini icra takibine konu olduğunu, davalı müvekkil şirket tarafından yapılan muhasebe iç denetimlerinde ... fabrikasından 03.01.2012-30.04.2012 tarihleri arasında alınan 467,760 kg çuvallı oduna ve 01.05.2012-31.05.2012 tarihleri arasında arasında alınan 181,550 kg çuvallı oduna ilişkin sehven fatura düzenlenmediğinin tespit edildiğini, akabinde söz konusu alımlara ilişkin faturalar kesilerek davacıya kargo ile tesliminin sağlandığını ancak davacı tarafından kabul edilmeyerek .... Noterliği'nin ... sayılı ihbarnamesi ile " biz böyle bir mal almadık" beyanı ile iade edildiğini, bunun üzerine davalı müvekkil şirket tarafından ... . Noterliği'nin ... sayılı ihtarnamesi ile "söz konusu alımların taraflar arasındaki mail hesap dökümlerinde sabit olduğu ayrıca kantar fişlerinin de mevcut olduğunu, bu nedenle resmi kayıtlarınıza alınması önemle bildirilir" beyanı ile gönderildiğini, davacının faturaları kabul etmemesine müteakip davacı şirket yetkilisi ile müvekkil şirket yetkilisi görüşerek söz konusu faturaların resmi kayıtlara alınmaması, davacının hali hazırdaki mevcut durumunda elinde çok fazla fatura olması nedeniyle bu faturaların müvekkil şirket tarafından iade alınması ve aynı faturaların Eylül ayına kesilmesi konusunda mutabakat sağlandığını, bunun üzerine müvekkil şirket ile davacı arasında 01.07.2012 başlangıç ve 30.04.2013 bitiş tarihli yeni bir protokol imzalandığını, yeni protokol gereği müvekkil şirketin sözünde durarak mal vermeye devam ettiğini ve Eylül ayında söz konusu faturalar 30.08.2012 tarih ... sayılı ve 01.09.2012 tarih ... sayılı faturaların kesilerek davacıya gönderildiğini ancak davacının kötüniyetli olarak kabul etmediğini, yeni protokol gereği davacı tarafından resmi defter kayıtlarında da görüleceği üzere çeklerin verildiği, ancak bu çeklerin de karşılıksız çıkması nedeniyle müvekkil şirketin alacağını tahsil edemediğini, taraflar arasındaki güven ilişkisinin zedelenmesi, müvekkil şirketin geriye dönük alacaklarını dahi tahsil edememesi sonucunda aralarındaki ticari ilişkinin bittiğini, müvekkil şirket tarafından sadece mayıs 2012 tarihinde dahi protokolde yazılı olan miktarın çok üstünde mal teslimi yapıldığını, Mayıs ve Haziran 2012 tarihleri arasında 472 ton odun sevkiyatı yapılması gerekir iken 494 ton odun sevkiyatı yapıldığını, 22 ton sevkiyatın fazladan yapıldığını, davacı şirketin müvekkil şirkete 30.09.2012 tarihi itibariyle 309.118,10.TL borçlu olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona ermesi nedeniyle davacıya ait 167.285,60.TL'lik çekleri borcundan düşüldüğünde dahi müvekkil şirketin 141.832,50.TL alacaklı olduğunu, yargılama aşamasındaki tüm beyanların, dosya içerisinde yer alan tüm delillere rağmen davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..., Esas ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.

Davacı vekili tarafından, davalı ile aralarında ticari ilişki olduğunu, davalıya çek, senet ve nakit olarak toplamda 581.293,50 TL ödeme yapıldığını ancak davalı tarafından 212.396,86 TL değerinde mal teslim edildiğini, ticari ilişkinin bozulmasını önlemek için davalıya 301.000,00 TL değerinde çek verildiğini ancak yine malların teslim edilmediğini, davalı taraftan verilen çek ve senetlerin iadesinin istendiğini ancak iade edilmediğini, davalı tarafın sanki mallar teslim edilmiş gibi gerçeğe aykırı faturalar tanzim ettiğini, faturaları davalıya iade ettiklerini, buna rağmen davalı tarafından çeklere dayalı takip başlatıldığını, davalıya herhangi bir borçlarının olmadığını belirterek borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davalı vekilinin ise taraflar arasındaki akdi ilişkiyi kabul ettiği, mal teslimini eksiksiz yaptıklarını ancak davacının borcu ödemediğini iddia ederek davanın reddini savunduğu, İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalı tarafından mal tesliminin yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bedelin ödenip ödenmediği hususlarından kaynaklanmaktadır.

Menfî tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır:

Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü, hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (HMK m. 190; MK m.6).Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, s:143). (HGK'nın 16/04/2019 tarih ve 2017/19-832 Esas, 2019/459 Karar) Malların teslim edildiğinin ispat yükü ise mal teslimi yapan davalı alacaklıdadır.

Taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu sabit olup, çözümlenmesi gereken öncelikli husus davacı taraf malların kendisine teslim edilmediğini ileri sürdüğünden malların teslim edildiğini ispat yükü davalı alacaklıdadır.Davalı taraf malları teslim ettiğini ispatladığı takdirde malların bedellerini ödediğini iddia eden davacının ödemeyi ispatlaması gerekir.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207. Maddesinde; "Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." düzenlemesine yer verilmiştir.

Somut olayda ilk derece mahkemesince 05.11.2018 tarihli ana rapor ve iki adet ek rapor alındığı sonuç itibariyle 28.10.2020 tarihli bilirkişi ek raporu hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verildiği görülmüştür.Mahkemenin ispat yükünün malları teslim ettiğini iddia eden davalı tarafta olduğu yönündeki kabulü doğru ise de davalı tarafından malların teslim edildiğinin dosya kapsamında açıklığa kavuşturulmadığı yine davacı tarafın yaptığını iddia ettiği ödemelerin ne şekilde ödendiği ve miktarı dosya kapsamından ve hükme esas alınan bilirkişi raporundan anlaşılamamaktadır.Bu sebeple taraf vekillerinin istinaf taleplerinin ayrı ayrı yerinde olduğu anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken, taraflar arasındaki ticari ilişki usulünce açıklattırılıp, davalı tarafın delil olarak dayandığı iki adet protokol hususunda davacı tarafın beyanı alınarak bu protokol de göz önüne alınarak davalı tarafın savunmasında belirttiği hususların ve malların teslim edilip edilmediği husususun açıklığa kavuşturulması, davacının dava dilekçesinde delil olarak dayandığı çek ve diğer ödeme belgeleri konusunda ayrıntılı beyanı alınarak bunların tek tek açıklattırılması, davacının dayandığı çek ödeme belgelerinin ve banka havale belgelerinin ilgili bankadan celp edilmesi ve yapılan ödemelerin belirlenmesi akabinde davacının davalıya borçlu bulunup bulunmadığı konusunda yargı denetimine elverişli, açıklamalı, tereddütten uzak ve bilimsel verilere uygun nitelikte rapor aldırılıp oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan sebeple taraf vekillerinin istinaf talebinin kabulü ile HMK 353/1-a/6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak yukarıda açıklandığı şekliyle dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde kurulması uygun görülmüştür.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2021 tarih ve ..., Esas ... Karar sayılı kararına karşı taraf vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun ayrı ayrı KABULÜNE,

2).... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2021 tarih ve ..., Esas ... Karar sayılı kararının HMK.'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3)-Dava dosyanın yeniden yargılama için .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,

4. -a)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacıdan peşin alınan 59,30.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacıya İADESİNE

b)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalıdan peşin alınan 1.258,47.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,

5)-Davacı ve davalı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte ilk derece mahkemesince karara BAĞLANMASINA,

6)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,

7)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

8)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere 27/05/2024 tarihinde karar verildi.

...

Başkan

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Katip

...

¸e-imzalıdır