Adana BAM 9. HD 2021/1184 E. 2024/554 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1184 - 2024/554

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1184

KARAR NO : 2024/554

KARAR TARİHİ : 01/04/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ...

ÜYE : ...

ÜYE : ...

KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 03/12/2020

NUMARASI : 2020/... ESAS 2020/... KARAR

DAVACI : ... SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... SU TEKNOLOJİSİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

VEKİLLERİ : Av. ...

Av. ...

DAVANIN KONUSU : Sözleşmenin Uyarlanması

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 01/04/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : ...

Mersin 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... esas 2020/... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :

Davacı vekili, müvekkili idare ile davalı şirket arasında 24/12/2015 tarihinde hizmet alım sözleşmesi imzalandığını, ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü olarak hizmet alım suretiyle çalıştırılan personel sayısının 1638 kişi olduğunu (... Büyükşehir Belediyesi hariç) bu ihale kapsamında çalıştırılacak kişi sayısının 214 kişi olduğunu, bu personellerin uyarlama yapmaksızın çalıştırılması halinde yapılması gereken zorunlu hizmetler ve yatırımların yapılamayacağını, bu nedenle yürürlükte olan ihaleler ve sözleşmelerde asgari ücretin katları şeklinde oranlama yapılması nedeniyle uyarlama talep edilmesi zorunluluğunun doğduğunu, hizmet alımında uygulanacak idari şartnamenin teklif fiyata dahil olan giderler başlıklı 25.3.1 maddesindeki işin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuata göre hesaplanacak işçilik ücreti tablosunun ( personel kalemi , asgari ücret fazlalılığı , adet) tabloda olduğu gibi uyarlamasını, hizmet alımına ait sözleşmenin 6.1 maddesinde yer alan bu sözleşmenin birim fiyat sözleşmesi olup, idarece hesaplanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 25.184.488,50.TL bedel üzerinden akdedilmesine dair hüküm bulunduğu, bu bedelin 1.528.831,57.TL düşürülerek 23.655.656,93.TL'ye uyarlanmasını talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Davalı vekili, iderinin uyarlama davası talebinin hukuksal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın idare lehine sonuçlanması halinde müvekkilinin ilerde güç ve telafisi imkansız zararlar ile karşı karşıya kalacağının açık olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

Yerel mahkemece verilen karar ile; " asgari ücretteki artışın ülkedeki tüm iş yerleri ve işverenleri etkileyecek bir düzenleme olduğu ve asgari ücret artışının TBK'nın 138. Maddesi anlamında işlemin temelinden çökmesine yol açmayacağı, zira bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum olarak nitelendirilemeyeceği, asgari ücretin her yıl belli oranda artmakta olduğunun herkesçe bilindiği, bu nedenle bilirkişiler ... , ..., ... tarafından düzenlenen heyet raporunun dosya kapsamının ve yerleşmiş yargıtay kararlarının uygun olduğu kanaatine varılmakla davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; ekonomik koşullarda, aşırı enflasyon, para değerinin büyük ölçüde düşmesinin hükümet kararlarındaki değişiklikler, sözleşmenin işlem temelini bozucu mahiyette yasal düzenlemeler vb. nedenlerle meydana gelen olağanüstü değişiklik ve dolayısıyla güçlükler, edimin olduğu gibi yerine getirilmesini borçludan beklenemez duruma getirmişse, doğruluk ve dürüstlük kuralları göz önünde tutularak "işlem temelinin çökmesi ya da sarsılması ilkesi" uyarınca sözleşmenin yeni durumlara uyarlanacağını, 31/12/2015 tarih ve 29579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren yürürlüğe giren düzenlemeye göre asgari ücret brütünün 1.273,00.TL'den 1.647.TL'ye yükseltilmesi sebebiyle sözleşmede olağanüstü değişiklik meydana geldiğini, müvekkil kurumun bu oranda yapılan artışı karşılayabilmesinin mümkün olmadığını, yerel mahkemesinin bilirkişi raporuna karşı yapmış oldukları itirazları değerlendirmediğini, yerel mahkemenin birbiriyle çelişkili 2 adet bilirkişi rapora rağmen hüküm kurduğunu, usuli ve esas nedenler karşısında istinaf taleplerinin kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE :

Dava, sözleşmenin uyarlanması talebine ilişkindir.

Davacı tarafından, taraflar arasında 24/12/2015 sözleşme tarihli ... Arıtma Tesisleri ve Laboratuvar İşletilmesi Hizmet Alım işine dair sözleşme imzalandığı ve sözleşmenin devam ettiği, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren asgari ücretin brüt 1.273,00.TL den, 1.647,00.TL ye yükseltildiği, sözleşmedeki hükümler gereğince, hizmet alım ücretlerinin, asgari ücrete gelen zam oranında artırılacağı, asgari ücretteki artışın çok yüksek miktarda olması nedeniyle, uyarlama yapmaksızın işçi çalıştırılması halinde, zorunlu hizmetler ve yatırımların yapılamayacağı iddia edilerek, taraflar arasındaki sözleşmenin uyarlanarak, 25.184.488,50.TL bedel üzerinden belirlenen sözleşme bedelinin 1.528.831,57.TL düşürülerek 23.655.656,93.TL olarak uyarlanması talep edilmiş, davalı ise, sözleşmenin imzalanmasından sonra ihale dökümanında yer alan şartlara aykırı değişiklik yapılamayacağını, asgari ücretteki artışın öngörülebileceğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi HMK'nin 355.maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

6098 sayılı Kanun'un 138 inci maddesinin birinci fıkrasında "Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır." hükmü bulunmaktadır.

Taraflar arasında imzalanmış .../... ihale kayıt nolu 30/12/2014 tarihli, 23.558.973,50. TL (keşif artışıyla 25.184.488,50.TL) bedelli ... Arıtma Tesisleri ve Laboratuvar İşletilmesi Hizmet Alım İşi sözleşmesi bulunduğu, davacı tarafından, asgari ücretteki artış nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin 6098 sayılı Kanun'un 138 inci maddesi gereğince yeni koşullara uyarlanarak, sözleşme bedelinin düşürülmesinin talep edildiği, davacının, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda tanımlanan kurumlardan olması nedeniyle, taraflar arasındaki uyuşmazlığın öncelikle bu kanunda yer alan hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, 4735 sayılı Kanunun 8. maddesinde, sözleşmelerdeki fiyat farkının ne şekilde uygulanacağının, 10. maddesinde, mücbir sebeplerin sözleşmelere etkisinin, 15. maddesinde sözleşmede değişiklik yapılması hallerinin, 36. maddesinde ise, bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağının düzenlendiği, 10. maddede, mücbir sebep hallerinin belirtildiği a, b, c ve d bentleri dışında, e bendinde " gerektiğinde kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerin mücbir sebep olarak belirtildiği, davacı tarafından, 1 Ocak 2016 tarihinde yapılan asgari ücretteki artışın çok yüksek miktarda olması nedeniyle, uyarlama yapmaksızın işçi çalıştırılması halinde, zorunlu hizmetler ve yatırımların yapılamayacağı iddia edilerek, taraflar arasındaki sözleşmenin uyarlanması talep dilmiş ise de, asgari ücretteki artışın 4735 sayılı yasada belirtilen mücbir sebeplerden olduğunun kabulü için, öngörülmezlik ve önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerektiği, İlk derece mahkemesince hükme esas alınan ve dairemizce de benimsenen 30/03/2018 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, asgari ücretteki artışın ülkedeki tüm iş yerleri ve işverenleri etkileyecek bir düzenleme olduğu ve asgari ücret artışının TBK'nın 138. Maddesi anlamında işlemin temelinden çökmesine yol açmayacağı, zira bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum olarak nitelendirilemeyeceği, asgari ücretin her yıl belli oranda artmakta olduğunun herkesçe bilindiği, sözleşmenin imzalanmasından sonra değişen koşulların davacı bakımından ödeme güçlüğüne yol açmasının tek başına sözleşmenin uyarlanması için yeterli omadığı, TBK'nun 138. Maddesinde belirtilen uyarlama koşullarının gerçekleşmediği, bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1. 6100 sayılı HMK'nın 353/1. b. 1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 59,30.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 368,30.TL maktu istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3. 6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,

4. 6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

5. 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

6. HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından YAPILMASINA,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanunun 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 01/04/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır