Karar Detayı

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1277 - 2024/1348

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1277

KARAR NO : 2024/1348

KARAR TARİHİ : 17/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN :

ÜYE :

ÜYE :

KATİP :

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 09/04/2021

NUMARASI : ... ESAS- ... KARAR

DAVACI :

VEKİLLERİ : AV.

DAVALI :

VEKİLLERİ : AV.

DAVA : Alacak

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 17/07/2024

YAZIM TARİHİ : 17/07/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/04/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı şirkete ait tesisteki makinalar davalı sigorta şirketi tarafından ... numaralı poliçe ile Makina Sigortaları Genel Şartları ve poliçedeki özel teminatlara göre sigortalandığını, sigortalanan makinalar arasında 2006 model 76 çap boru profil hattı (poliçe teminatı 500.000 $) ile 2006 model 127 çap boru profil hattının (poliçe teminatı 1.100.000 $) iki ayrı profil kaynak makinası da bulunduğunu, poliçenin tanziminden sonra bu iki profil hattının sürekli arıza yapmaya başlaması üzerine davacı şirket ... End. Sis. Makine Otomasyon şirketine başvurduğunu bu firma tarafından yapılan incelemeler sonucunda 127 çap boru profil makinası için Şubat 2018 tarihinde servis raporu düzenlendiğini, raporda; makinaya yapılacak her türlü masrafın sonuçsuz kalacağı, artık onarımının mümkün olmadığı ve 05.03.2018 tarihinde kırıma uğradığının belirtildiğini, bu makine için sigorta şirketi tarafından ... numaralı hasar dosyası oluşturulduğunu, benzer şekilde 76 çaplı boru profil makinasının Nisan 2018 tarihinde arızalanması üzerine sigorta şirketi nezdinde ... numaralı hasar dosyası oluşturulduğunu, makinalardaki arıza fabrikadaki üretimin durmasına neden olduğundan 76 çap boru profil makinası yerine 06.04.2018 tarihinde 106.200 $, 127 çap boru profil makinası yerine 25.05.2018 tarihinde 129.800 $ bedelle yenileri satın alındığını, davalı sigorta şirketi 127 çap boru profil makinası zararını makinanın 20 yaş üstü olduğu gerekçesiyle tazmin etmediğini, 76 çap boru profil makinası zararını ise 30.10.2019 tarihinde 23.000 $ ödeme yaparak kısmen karşıladığını, oluşan zararın tamamının poliçe teminatı içerisinde olduğu ileri sürülerek fazlaya ilişkin haklar saklı olmak üzere 10.000,00 $’ın 22.05.2018 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 18.01.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile; talebini toplam 170.000 USD'ye çıkardığını ve tazminatın 10.000 $ kısmına 22.05.2018, 160.000 $ kısmına 18.01.2021 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun uyarınca yabancı para alacakları için faiz uygulanmasını talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; öncelikle davaya konu makineye ilişkin teminat verilmediğini, zaten işbu makinenin 20 yaşından büyük model olması sebebi ile teminat dışında kalacağını ayrıca dava dilekçesinde de belirtildiği üzere ‘’söz konusu makinenin sık sık arıza verdiği ve söz konusu makinenin toplama bir makine olması sebebiyle’’ mutad olarak değiştirildiği bilindiğinden mutad kullanım sonucu meydana gelen hasarlarının da teminat dışında kalacağından işbu nedenle de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davayı ve iddiaları kesinlikle kabul etmemekle beraber dosyanın bilirkişiye tevdii halinde veya müvekkili şirket aleyhine hüküm kurulması halinde şu hususların dikkate alınması gerektiğini öncelikle söz konusu poliçe mal sigortası türü olduğundan sigortacının gerçek zararı ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, davacının talep etmiş olduğu miktar fahiş olup öncelikle gerçek zararın tespiti gerektiğini, tarafından görülmekte olan davada söz konusu poliçenin genel ve özel şartları dikkate alınarak hesaplama ve inceleme yaptırılmasını talep ettiklerini, söz konusu poliçede mevcut muafiyet miktarı ‘’herbir hasarda makina başında sigorta bedelinin %1’inden az olmamak kaydıyla hasarın %15’i tenzili muafiyet uygulanır.’’ hükmüne göre tespit edilecek gerçek zarardan söz konusu muafiyetin tenzili gerektiğini, son olarak müvekkili şirketin işbu davanın açılmasına sebebiyet vermemiş olmasından dolayı aleyhine hüküm kurulacak ise yargılama giderlerine ve faize hükmedilmemesini talep ettiklerini, faize hükmedilecek ise, yasal faizin uygulanması gerekmekte ve faiz başlangıç tarihinin ise dava tarihinden itibaren uygulanmasını talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/04/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; davanın kabulü ile 170.000,00 USD’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hükmedilen tutarın 10.000 $ kısmına 22.05.2018 tarihinden ve 160.000 $ kısmına 18.01.2021 tarihinden itibaren Devlet Bankalarının Amerikan Doları ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı vekili istinaf talebi ile; eldeki davanın niteliği itibarıyla belirsiz alacak davası olarak dahi açılamayacağını, dava dilekçesinde davacı vekili tarafından dava dilekçesinin 3. sayfasında ''davamızın gerekçeleri '' başlıklı kısmında söz konusu hasar sebebiyle 129.000 USD ve 106.200 USD bedelli olmak üzere 2 adet yeni makine alınması sebebiyle zararlarının karşılanması talep edilmiş olup deliller kısmında da işbu makinelerin faturalarına dayanarak eldeki davanın açıldığını yani alacak miktarı itibariyle açık ve kesin olup, alacaklı tarafından asgari alacak tutarı belirlendiğini, böyle bir durumda kanunda belirlenmiş ve yerleşik Yargıtay uygulamaları ile de belirlenmiş olan belirsiz dava açılma şartları oluşmadığının açık olup belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını bu yönü ile de dava belirsiz alacak davası olmayıp kısmi dava olup 18.01.2021 tarihli dilekçesinin de ıslah dilekçesi olduğunu, dosya içerisinde de davacı tarafından her bir makine için ödenmiş olan bedele ilişkin faturalar mevcut olup ıslah dilekçesinin her bir makine için ayrı ayrı yapılması gerektiğini işbu nedenle ıslah dilekçesinin usulüne uygun hazırlanmadığını, 76 boru profil makinesi soğutma hortumunun patlaması sonucu zarar gördüğünü, hasarlı olan ünitenin onarımı yapılmamakta olup pert olduğu düşünülmüş ise de; poliçede özel şartlarında makinalar için 20 yaşa kadar teminat verilmekte olup sigortalı tarafından işbu makine 05.12.2016 yılında ikinci el olarak ... Demir Çelik firmasından ... nolu fatura ile 37.500 TL + KDV olarak bedel ile ikinci el olarak satın alındığını, makinenin model yılının tespiti için sigortalı makine 16.04.2018 tarihinde tekrar incelendiği ancak sigortalı tarafından söz konusu makinenin model yılının 2006 yılı olduğunu ispatlayacak hiçbir delil sunulamadığını, ıslah edilen kısmın zamanaşımı sebebiyle reddine, 76'lık makinenin yaşının resmi ve somut deliller ile poliçe teminat kapsamında kaldığına dair davacı tarafından delil sunulmamış olması sebebiyle kararın bozulmasını, 124'lük makine yönünden müvekkili şirklerin başkaca bir tazminat ödeme yükümlülüğünün bulunmadığından bozulmasını, makine bedellerinin hiçbir araştırma yapılmadan doğrudan fatura bedelleri üzerinden fahiş hesaplanması sebebiyle kararın bozulmasını, söz konusu her iki makinenin de çok eski model olup ''lambalı'' model tipinde olmasına karşın yeni alınan makinelerin ''tam elektronik cihaz'' niteliğinde olması sebebiyle makinelerin muadilinin bulunmaması sonucunda %40 oranında muadil bedele yakınlaşması amacıyla iskonto uygulanması gerekmekte olup aksi halde haksız zenginleşme söz konusu olacağından kararın bozulmasını talep etmiştir.

DELİLLER :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibariyle "Tazminat" talebine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesiyle, müvekkili şirkete ait tesisteki makinelerin davalı tarafından sigorta edildiği, bu makinelerden 2006 model 76 çap boru profil hattı ile 2006 model 127 çap boru profil hattının arızalanması nedeniyle davalı sigorta şirketine yapılan başvuru üzerine davalı tarafından 76 çap boru profil makinesi için kısmi ödeme yapıldığı, 127 çap boru profil makinesinin 20 yaş üstü olduğu gerekçesiyle bu makineden kaynaklı zararın tazmin edilmediği belirtilerek 10.000,00 USD tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesi talebiyle belirsiz alacak davası açılmıştır. Davacı vekili, 18.01.2021 tarihli bedel artırım talepli dilekçesiyle, davaya konu talebini 170.000,00 USD'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili tarafından, poliçe özel şartları uyarınca 20 yaş üstü makinelerin teminat harici olduğu savunularak davanın reddi istenilmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, işbu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı yan dava dilekçesinde açıkça davanın belirsiz alacak davası olduğunu belirtmiş, bilirkişi raporu üzerine belirli hale gelen alacak yönünden talebini artırmıştır. HMK'nın 107.maddesine göre, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olmaması durumunda belirsiz alacak davası açılması açılabilecek olup, somut uyuşmazlık yönünden HMK'nin 107.maddesine göre belirsiz alacak davası açılması mümkün olduğundan, davalı yanın belirsiz alacak davası açılamayacağına yönündeki istinaf sebebi yerinde değildir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 1427.maddesinin 2.fıkrasında; " Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Can sigortaları için bu süre onbeş gündür." hükmüne yer verilmiştir. Bu madde hükmüne göre, sigorta tazminatı veya bedeli, ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Ancak sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı inceleme gecikmiş ise süre işlemeyeceğinden sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitinceye kadar süre işlemez. Aynı Kanun'un 1420.maddesi gereğince, sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Somut olayda, sigortalı davacıya ait makinelerin 05.03.2018 ve 21.05.2018 tarihlerinde hasarlanması sebebine dayalı olarak yapmış olduğu başvurusunun davalı sigortacı tarafından 30.05.2018 tarihinde kayda alınarak hasar dosyası açıldığı ve işbu davanın 25.12.2018 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, dava tarihi itibariyle iki yıllık zamanaşımı süresi dolmamış olup, belirsiz alacak niteliğindeki davanın açılmasıyla, zamanaşımı süresi, uyuşmazlık konusu alacağın tümü için kesildiğinden, artırılan kısım yönünden de TTK'nin 1420. maddesinde belirlenen süre geçmemiş, alacak zamanaşımına uğramamıştır. Bu sebeple, davalı vekilinin zamanaşımına yönelik istinaf sebebi yerinde değildir.

Taraflar arasında, davacı şirkete ait tesisin, 29.11.2017/2018 dönemi için ... numaralı Birleşik Ürün Sigortası Poliçesi ile Makine Kırılması Genel Şartları hükümleri uyarınca davalı tarafından sigortalandığı, poliçede makine kırılması rizikosuna karşı 2.170.800,00 USD teminat öngörüldüğü, poliçenin 18. Sayfasında teminat altına alınan makine ve teçhizatlar sayılarak, bunlar arasında 2006 Model Çap 76 Boru Profil Makinesi'ne 500.000,00 USD teminat ve 2006 Model Çap 127 Boru Profil Makinesi'ne 1.100.000,00 USD teminat ile yer verildiği görülmüştür.

Mahkemece, mahallinde keşif icra olunarak bilirkişi kurulundan 30.03.2020 tarihli kök ve 15.12.2020 tarih raporların alınmıştır. Bilirkişi kurulunun raporlarında özetle, keşif sırasında, davaya konu hasarlanan makinelerin işletme içinde sökülü vaziyette olduğu, yüksek frekanslı kaynak ünitesinin değiştirilmiş olduğu, kaynak makinesi üzerinde üretim yılına ilişkin bir açıklama yapılmadığının tespit edildiği, davalı sigorta şirketince 76 Çap Profil Makinesindeki ... yapımı ... marka redüktörün 1975-1985 arası üretildiği gerekçesiyle makinenin 20 yaş üzeri olduğu savunulmuş ise de, redüktörün, boru profil hattı içerisinde motordan bağımsız, ana motor ile aynı marka olması gerekmeyen, bozulduğunda her an değiştirilebilen yardımcı bir eleman olduğu, sadece redüktörden hareketle boru profil makinesinin yaşının tespitinin teknik olarak imkansız olduğu, sigorta poliçesi düzenlenmeden önce sigorta risk mühendisleri tarafından tesiste inceleme yapılmış ve makinelerin 20 yaş üstü olmadığı kabul edilerek poliçe düzenlenmiş olduğu, poliçede taraflar makine listesinin 2006 üretim yılı olduğu konusunda mutabık kaldığından hasarlanan kaynak makinelerinin de 2006 üretim yılı yaşında olduğunun kabul edildiği, sigorta sözleşmesinin yapıldığı 2017 yılı itibariyle makinelerin 11 yaşında olduğu, poliçedeki muafiyet oranlarına göre 11 yaşındaki makineler için muafiyet oranının %10 olarak uygulanması gerektiği, sigortalanan malın bir çok hattan oluşan makine olduğu, tüm hattın içerisinde bulunan bir adet makinenin hasarının kısmi hasar olarak kabul edilmesi gerektiği, hasarlanan malın aynısının bulunamamasının sigortalının kusurundan kaynaklanmadığından tazminattan kapasite ve teknoloji farkı adı altında tenzilat yapılmaması gerektiği, hasarlanan makineler için sigorta şirketinin eksperi tarafından 76'lık boru profil makinesi kapsamında bulunan hasarlanan kaynak makinesi için sovtaj bedelinin 2.751,31 USD ve 127'lik boru profil makinesi kapsamında bulunan hasarlanan kaynak makinesi için sovtaj bedelinin 3.248,98 USD olarak belirlendiği, bu haliyle davalı sigorta şirketinin eksperi tarafından belirlenen sovtaj bedellerinin piyasa rayicine ve hasarlı makinenin durumuna vb. uygun olduğu, muafiyet ve sovtaj bedeli düşüldükten sonra fdavacıya ödenmesi gereken tazminatın 76'lık boru profil makinesi kapsamında bulunan hasarlanan kaynak makinesi için 92.828,69 USD olduğu, 127'lik boru profil makinesi kapsamında bulunan hasarlanan kaynak makinesi için davacıya ödenmesi gereken tazminatın ise,muafiyet ve sovtaj bedeli ile davalı sigorta şirketinin davadan önce ödediği tazminat da düşüldükten sonra 90.571,02 olarak belirlendiği şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Mahkemece, sözkonusu bilirkişi raporları hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, belirsiz alacak davası olarak açılan davada zamanaşımı süresinin uyuşmazlığa konu alacağın tümü için kesildiğinden davacının bedel artırım dilekçesine konu tutarın zamanaşımına uğramadığı, dava dilekçesinde talep edilen tazminatın talep artırımı sırasında davaya konu makinelerin her biri için ayrı ayrı gösterilmeksizin bu makineler için artırılan tutarın birlikte talep edilmesinde usule aykırı bir yön bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin yapıldığı 2017 yılı itibariyle makinelerin 11 yaşında olduğu, poliçedeki muafiyet oranlarına göre 11 yaşındaki makineler için muafiyet oranının %10 olarak uygulanması ile hasarlanan makineler için sigorta şirketinin eksperince belirlenen tutarlarda aynı miktarda tespit edilen sovtaj bedelinin düşük miktarda olduğunda da söz edilemeyeceği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere uygun olarak gerekçeli ve mahkemenin denetimine açık düzenlenen bilirkişi kurulu raporlarının hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince yazılı şekilde verilen karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/04/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 61.418,40.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 15.414,30.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 46.004,10.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,

4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,

6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 17/07/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır