Karar Detayı

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1550

KARAR NO : 2024/1182

KARAR TARİHİ : 09/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 06/12/2019

NUMARASI : 2017/... ESAS 2019/... KARAR

DAVACI : 1 -... - -...- ...

VEKİLİ : Av. ...

DAVACI : 2 -... - ...

DAVALI : 1 -... - -...

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : 2 -... - -...

...

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : 3 -... -

...

VEKİLİ : Av. ...

...

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 09/07/2024

YAZIM TARİHİ : ...

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/10/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ :

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; muhatabı ... ... Ticari Merkez Şubesi olan ... Holding A.Ş. tarafından ... İnşaat A.Ş. emrine düzenlenen diğer davacının aval verdiği 10.11.2017 tarihli ... numaralı 1.419.000,00.TL tutarlı çekin bedelsiz olduğunu, çek lehtarı (... İnşaat A.Ş.) ile davacılar arasında 31.12.2015 tarihinde taşınmaz satışı gerçekleştiğini, satış bedeli satış sırasında ödendiğini, satış bedelinin nakden ve peşin olarak ödendiği tapu memuru tarafından düzenlenen resmi senette açıkça belirtildiğini, taraflar arasında borç doğuran başka bir ticari ilişki olmadığından takibe konu çekin bedelsiz olduğunu, çek lehtarı ... Yapı A.Ş. cirantası ... İnşaat A.Ş. ve hamil ...'ün kötü niyetli olduğunu, çek nedeniyle davacıların davalılara borçlu olmadığının tespitini ve %20 tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat A.Ş. Vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep ettiğini, davacı tarafın bedelsizliğe yönelik iddiaları kabul etmediklerini, çekin bir ödeme aracı olduğunu ve illetten mücerret olduğunu, davacı tarafın takibe konu çeki neden verdiğini yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini, davacı tarafın çekin hangi nedenle düzenlendiğini açıklamaktan kaçındığını belirtilerek davanın reddine ve %20 tazminata karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep ettiğini, davalı tarafın çekte ciranta konumunda olduğunu, çekin hamili olmadığından davalıya karşı menfi tespit davası açılamayacağını, çekin bedelsiz kaldığı iddiasının davalıya karşı ileri sürülme imkanı bulunmadığını, davacı tarafın davalının kötü niyetli olması konusunda somut hiçbir vakıa ileri süremediği belirtilerek davanın reddine ve %20 tazminata karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep ettiğini, davalı tarafın çeki ...’dan aldığını, davalı tarafın ciranta ...’ın imzasını kontrol dışında başka yükümlüğünün bulunmadığını, davalının çek lahtarı ile düzenleyen kişi arasındaki ticari ilişkiyi kontrol etme yükümlüğünün olmadığını, davaya konu bedelsizlik iddiasının davalıya ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, davalının iyi niyetli hamil olduğunu belirtilerek davanın reddine ve %20 tazminata karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

Yerel mahkemece verilen karar ile; davacı defterlerindeki kayda göre dava konusu çekin 21 adet taşınmaz alımı için ödeme vasıtası olarak kaydedildiğini, davalı ... İnş. A.Ş.’nin defterlerinde ise 30.03.2016 tarihinde ‘avans’ olarak kayıtlı olduğunu, ... ... ... ada ... parsel ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ...- ... bağımsız bölüm sayılı taşınmazların ... İnşaat A.Ş. tarafından 25.11.2015 tarih ... yevmiye sayılı resmi senetle davacı şirkete satış yoluyla devredildiğini, davalı lehtarın defterindeki ‘avans’ kaydı ile aynı iki taraf arasındaki taşınmaz satışı sözleşmesinin yapılması ve davalı defterlerinde çekle/ticari ilişki ile ilgili başka kayıt bulunmaması dikkate alındığında davaya konu çekin davacı tarafça alımı yapılan 16 taşınmaz bedeli için verildiği sonucuna varıldığını, taşınmazlara ilişkin resmi senette yer alan ‘satış bedellerinin nakden alındığı’ yönündeki kayıt ise çekin bedelsizliği konusunda delil olma vasfı taşımadığını, resmi senette yer alan nakden ödeme kaydı; para-çek-EFT yoluyla yapılan tüm ödemeleri kapsayan bir ifade olduğunu çekin, geniş anlamda nakit bir ödeme aracı olduğunu, satış bedelinin bir kısmının çekle ödenmesi resmi senette yer alan ifadeyle çelişmemekte olduğunu ve mükerrer bir ödemeye veya bedelsizliğe işaret olmadığını, bunun aksinin davacı tarafça ispatlanamadığını, sonuç itibariyle davacı tarafın taşınmaz satışını yapan akidi ... İnşaat A.Ş. yönünden bedelsizlik iddiasını ispatlayamadığını ve bu davalıya karşı açılan davanın reddi gerektiğini, düzenleyen ve ... İle İlk ... Arasındaki Uyuşmazlık yönünden davacı tarafın bedelsizlik defini ciranta konumundaki davalıya karşı ileri sürebilmesi için dava konusu çeki davalının bilerek davacı zararına devraldığını kanıtlaması gerektiğini, davacı taraf bu konuda soyut iddia dışında somut bir neden ileri süremediğini, davacı taraf ciranta ...’ın dava konusu çeki bilerek davacıların zararına iktisap ettiği sonrasında ciro ettiği konusunda ispat yükümlüğünün yerine getirilemediğini, bu nedenle bu davalıya karşı açılan davanın reddi karar verildiğini, davalı tarafın %20 tazminat isteminde bulunmuş olmakla birlikte bu istemin, yasal bir dayanağı olmadığından reddine karar verildiğini, düzenleyen ve ... İle ... ... Arasındaki Uyuşmazlık yönünden Davacı taraf hamil ...’in dava konusu çeki bilerek davacıların zararına iktisap ettiği konusunda ispat yükümlüğünü yerine getirmemiş olduğunu, bu nedenle bu davalıya karşı açılan davanın reddi karar verildiğini, davalı tarafın %20 tazminat isteminde bulunmuş olmakla birlikte bu istemin, yasal bir dayanağı olmadığından reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme tarafından verilen red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yapılan yargılama neticesinde söz konusu çekin taraflar arasında yapılan gayrimenkul satımına ilişkin olarak verildiği hususunun kesinleştiğini, her ne kadar gayrimenkul satım sözleşmesi müvekkili ile ... Yapı A.Ş. arasında yapılmış ise de bu şirket ile davalı ... İnş. A.Ş.'nin grup şirketler olduğu birlikte hareket ettiklerini, dosyaya sundukları faturalardan anlaşıldığı üzere taşınmaz satış sözleşmesinde yer alan ..., ..., ..., ... ve ... nolu bağımsız bölümlerin satışına ve ince işlerine ve dekorasyon işlerine ilişkin faturalar davalı ... İnş. A.Ş. tarafından tanzim edilerek müvekkiline sunulduğunu, bütün bu hususlar dikkate alındığında davalının en başından beri sözleşmenin tarafı olduğunu, bu nedenle bu davalıya sözleşmede herhangi bir yükümlülük yüklenmediğine dair mahkeme kararına katılmalarının söz konusu olmadığını, müvekkilinin kendi üstüne düşen yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalı şirketin sözleşme ile kararlaştırılan işlerin de yapılmış olması kaydıyla teslim etmesi gerekirken bu yükümlüğü yerine getirmediği gibi 4 yılı aşkın süredir de halen teslimleri gerçekleştirmediğini, davalının üzerine düşün yükümlülükleri yerine getirmemesine rağmen çekleri müvekkiline iade etmediğini, çekleri ciro ederek piyasaya sürdüğünü, müvekkiline bu nedenle bir çok yerden icra takibi başladığını, faturada yer alan kalemlerin hiçbiri için borçlu olmadıklarını, söz konusu raporda davalı ... İnşaat A.Ş.'nin taraflarına iade etmesi gereken bir çeki iade etmeyerek bankaya ibraz ettiği ve "karşılıksızdır" işlemine tabi tutulduğu, söz konusu çeklerin bedeli tapuda nakden ve defaten ödenmiş olup bu çekler ile birlikte tüm çeklerin taraflarına iade edilmesi gerekirken iade edilmediğini, davalı ... A.Ş.'nin taraflarınca ileri sürüleceğini bildikleri ödemezlik defi'ni bertaraf etmek ve ayrıca diğer davalıların tek dayanağı olan 3. kişilerin iyiniyetinin korunması konusunda yapacakları itirazı bertaraf etmek amaçları ile bankadan işbu transferi giriş-çıkış diye tabir edilen, yani aynı gün içinde para çekip tekrar parayı yatırma işlemlerini yaptığını, buna rağmen yerel mahkemenin bu konuda ispat yükümlülüklerini yerine getirmelerine rağmen davalılar ... ve ... hakkındaki davayı red ettiğini, bu durumun yasaya aykırı olduğunu, beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Dava; kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı yanın; muhatabı ... ... Ticari Merkez Şubesi olan ... Holding A.Ş. tarafından ... İnşaat A.Ş. emrine düzenlenen diğer davacının aval verdiği 10.11.2017 tarihli ... numaralı 1.419.000,00.TL tutarlı çekin bedelsiz olduğunu, Çek lehtarı olan ... İnşaat A.Ş. ile davacılar arasında 31.12.2015 tarihinde taşınmaz satışı gerçekleştiğini, satış bedeli satış sırasında ödendiğini ve bunun tapudaki işlem ile ortaya konduğunu ve başkaca aralarında hukuki işlem bulunmayan taraflar açısından çekin bedelsiz kaldığını ileri sürmüş olduğu, davalı yanın ise; çekin bir ödeme aracı olduğunu, çekin neden verildiğini ispatlaması gereken tarafın davacı yan olduğunu, davalıların kötü niyetli olduğunu iddiası yanında bedelsizlik iddiası da ispatlanamadığından davanın reddinin gerektiğini savundukları anlaşılmıştır.

Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı; alacağın çeke dayanması durumunda menfi tespit isteminde bulunan tarafın önce temel ilişkiyi sonra da çekin bu ilişki kapsamında bedelsiz kaldığını senetle ispat yükümlüğü bulunduğu, yapılan satım kapsamında davacı defterlerindeki kayıtların davalı defterlerindeki kayıtlarla teyit edilmediği sürece bu hususların ispatı açısından delil olma niteliği bulunmadığı, çekin bir ödeme vasıtası olması ve aksi ispatlanmamış ise mevcut bir borcun tediyesi için verildiği kabul edilmesi gerektiği, davalı şirket açısından bedelsizlik iddiasının ve diğer davalılar açısından ise kötü niyetli hareket ettiklerinin iddiasının da ispat edilmediğine dair mahkemece isabetli şekilde değerlendirilme yapıldığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1. 6100 sayılı HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi'nin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 59,30.TL'nin mahsubu ile bakiye 368,30.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3. 6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan harcamaların kendi üzerine BIRAKILMASINA,

4. 6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

5. 6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,

Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda oy birliğiyle, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 09/07/2024 tarihinde karar verildi.

...

Başkan

...

e-imzalıdır.

...

Üye

...

e-imzalıdır.

...

Üye

...

e-imzalıdır.

...

Katip

...

e-imzalıdır.