Karar Detayı

T.C. ADANA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/2609 - 2024/2116

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/2609

KARAR NO : 2024/2116

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN :

ÜYE :

ÜYE :

KATİP :

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/12/2021

NUMARASI : ... Esas, ... Karar

DAVACILAR : 1-

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 1- ...

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 2-

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)

KARAR TARİHİ : 24/09/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 24/09/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve Mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla HMK 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Tarafların iddia ve savunmalarının özeti:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 16/05/2018 tarihinde sürücü belgesi olmayan ...'ın sevk ve idaresinde motosiklet ile ... Köprüsünden ... Köyüne doğru ilerleyen meydana gelen kaza sonucunda müvekkilinin kızının vefat ettiğini, ... Marka motosikletin öndeki araca hızla çarpması sonucu motosikletin yolcu koltuğundan yola savrulduğunu, kaldırıldığı özel ... hastanesinde yaşamını yitirdiğini, bu kaza sebebi ile destekten yoksun kalan anne için şimdilik 100,00 TL kardeşi için şimdilik 100,00 TL baba için şimdilik 100,00 TL toplamda 300,00 TL maddi tazminaın ... yönünden olay tarihinden ... yönünden temerrüt tarihinden işletilecek faizi ile birlikte, 100.000,00 TL manevi tazminat kaza tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte davalı ...'dan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davanın trafik kazası tespit tutanağına göre kazaya karışan ... plakalı araç sürücüsü ile ZMMS sigortacası ... Sigortaya ihbar edilmesini talep ettiklerini, davacı tarafın talep ettikleri miktarın dürüstlük kuralları çerçevesinde açıklattırılması ve eksik harcın tamamlattırılmasını kazaya karışan aracın plakasız ve tescilsiz olduğunu, söz konusu aracın sigortası olmasının da kaçınılmaz olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece maddi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulü ile; davacı ... yönünden davanın reddine, davanın davacı ... yönünden kabulü ile 75.093,16 TL, davacı ... yönünden kabulü ile 67.462,88 TL destekten yoksunluk tazminatının davalı ... yönünden 30/07/2018 davalı ... yönünden 25/05/2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat talebi yönünden kısmen kabulü ile; davacı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL, davacı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile 20.000,00 TL, davacı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın 25/05/2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile beraber davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu olaya karışan tescilsiz ve plakasız motorlu aracın motor ve şasi numarasının bulunmadığı, aracın toplama tabir edilen bir araç olduğunun trafik kazası tespit tutanağında tespit edildiğini, tescilsiz ve plakasız motorlu araçların hiçbir sigorta kaydı bulunmayacağından müvekkili kurumun sorumluluğuna gidilemeyeceğini, tazminat hesaplamasında TRH 2010 yaşam tablosu ile prograsif rant yönteminin uygulandığını, ancak teknik faiz indirimi uygulanmadığını, mahkemece hükmolunan tazminata ait faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini belirterek usul ve yasaya aykırı kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Davalı ... vekilinin husumete yönelik istinaf talebi yönünden yapılan incelemede;

Tehlike sorumluluğu, motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp sebep sorumluluğudur. Böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 91. maddesi gereğince aynı Kanun’un 85. maddesinde belirtilen, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda, poliçe limiti dahilinde işletenin sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere, mali sorumluluk sigortası yaptırılması zorunludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılmaması durumunda Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi gereğince, zorunlu mali sorumluluk sigortasının kaza tarihindeki limitleri dahilinde işletenin üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu ... karşılayacaktır.

Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi ve ... Yönetmeliğinin 9. maddesine göre trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu zararları teminat altına alınmaktadır. 2918 sayılı KTK'nın 91. maddesinde motorlu araçların trafik sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu, ... Yönetmeliğinin 9. maddesinde trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu bedensel zararlar için ... başvurulabileceği açıkça belirtilmiştir.

Yine motosiklet tanımının 2918 sayılı KTK'nin 3. maddesinde de silindir hacmi 50 cc küpü geçen içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 45 km'den fazla olan motrolu taşıt şeklinde yapıldığı, 2918 sayılı yasanın 91. maddesi kapsamında zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması gereken motorlu araç sınıfında olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre eldeki dosyaya baktığımızda; mahkemece davalı ... vekilinin itirazı üzerine dosya bir trafik uzmanı ile sigorta eksperi bilirkişiye tevdi edilerek "kazaya karışan plakasız ve tescilsiz motorsikletin zorunlu trafik sigortasına tabi araçlardan olup olmadığının tespiti" açısından rapor hazırlanması istenilmiş, bilirkişi heyeti 22.06.2021 ve 24.06.2021 tarihli raporlarında özetle; ilgili aracın ... marka, silindir kapasitesi 50 santimetre küpü geçen, L3 sınıfı motorsiklet olup tescile tabi bir araç olmakla, sözü edilen motorsikletin ZMMS yapılması zorunlu araçlardan olduğunu belirlemiştir. Yukarıda açıklanan normların hiçbirde tehilike sorumluluğu bir tezahürü olan işletenin sorumluluğunu aracın tescil edilmiş olması kaydına bağlamamış olup, işleteninin sorumluluğu tescile tabi bir aracı trafikte kullanılmasından ibarettir. Bu bağlamda, ... sorumluluğu da tescile tabi olup, zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmayan araçların 3. kişilere vermiş olduğu zararları karşılamaktadır.

Başka bir anlatımla, somut olayda olduğu gibi tescile tabi bir aracın tescil edilmemiş olması, bu idari bir işlemin eksikliği, tehlike sorumluluğu kapsamında trafikte bulunan bir aracın davacıya (3. kişilere) vermiş olduğu zarardan kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı gibi ... da sorumluğu bu yönüyle de devam edecektir. Bu nedenle davalının bu yöndeki istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.

Davalı ... vekilinin aktüer hesabına ilişkin istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde;

Hükme esas alınan aktüer raporunun Anayasa Mahkemesinin 2019/40-2020/40 Esas-Karar sayılı 17/07/2020 günlü kararı, Danıştay 8. Dairesinin 2020/5413 sayılı dosyasında ZMMS genel şartlarının bazı maddelerine ilişkin verilen yürütmeyi durdurma kararı sonucu oluşan Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kararları ile uyumlu şekilde TRH 2010 yaşam tablosu ve prograsif rant yöntemi kullanılmak sureti ile hazırlandığı, anlaşılmakla davalı vekilinin bu yöndeki istinaf talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... vekilinin faiz başlangıcına ilişkin istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde;

5684 sayılı Sigortacılık Kanunun 14. maddesi gereğince ihdas edilen ... Yönetmeliğinin 15.maddesi gereğince rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte ihbar edildiği tarihte ... tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, ödememe halinde temerrüt bu tarihte gerçekleşmektedir. Davacı vekili tarafından davalıya 30.07.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu dikkate alındığında, faiz başlangıç tarihinin 30.07.2018 tarihi olduğu, mahkemece bu tarihten itibaren faiz hükmedildiği anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusu haksız bulunmuştur. (Benzer yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/1836 Esas ve 2020/4711 sayılı ilamı)

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;

İlk Derece Mahkemesince açıklanan ve benimsenen nedenlerle dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve delillerin taktirinde ve değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasında, usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakla, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu gereğince davalı ...'ndan alınması gereken 9.738,00 TL istinaf karar harcından, peşin yatırılan 2.434,50 TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubuyla, bakiye 12.172,50 TL harcın davalı ...'ndan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3. Davalı ... tarafından yapılan istinaf giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Artan gider avansının bulunması halinde, karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,

5. İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans iade ve harç tahsil işlemlerinin HMK'nın 359/3. maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi gereğince; miktar veya değeri üç yüz yetmiş sekiz bin iki yüz doksan (378.290,00) Türk Lirasını geçmeyen davalara ilişkin kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamayacağından miktar itibari ile KESİN olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliği ile karar verildi.24.09.2024

Başkan Üye Üye Katip

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Dairemizin sayın çoğunluğu tarafından her ne kadar davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümü ile reddi gerektiği kanaatindeyim şöyle ki;

Davalı ... sorumluluğu 5684 sayılı kanundan kaynaklanmaktadır

5684 sayılı sigortacılık Kanunun ... başlıklı 14. maddesi "

Bu Kanunun 13 üncü maddesi, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortaları ile bu Kanunla mülga 21/12/1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde ihdas edilmiş olan zorunlu sigortalara ilişkin olarak aşağıdaki koşulların oluşması halinde ortaya çıkan zararların bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde ... oluşturulur.

Hesaba;

a) Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için,

b) Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için,

c) Sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddî ve bedensel zararlar için,

ç) Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde, kişiye gelen bedensel zararlar için,

d) Yeşil Kart Sigortası uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler için,

başvurulabilir. Bakanlar Kurulu, gerekli görülen hallerde, eşyaya gelecek zararların kısmen veya tamamen Hesaptan karşılanmasına karar vermeye yetkilidir.

Hesabın kuruluşuna, işleyişine, tanıtımına, idari masraflarına, fon varlıklarının nemalandırılmasına, Hesaptan yapılacak ödemelere, gerek ilgililere gerekse Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılacak rücûlara, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, Sigortacılık Eğitim Merkezi ve Komisyona yapılacak katkı payları ile, Hesap kapsamındaki zorunlu sigortaların denetimi ve takibinden kaynaklanan giderler ile diğer harcamalara ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir" hükmünü içermektedir

Buna göre rizikonun meydana geldiği tarihte 2918 sayılı Kanun gereğince Zorunlu Mali Mesuliyet sigortası bulunmayan, yada sigortası olupta sigortalısı belirlenemeyen kazalar neticesinde kişiye gelen bedensel zararlar için ... oluşturulacağı ve bu tip zararlardan dolayı ... sorumlu olduğu kabul edilmiştir. ... sorumluluğu rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları ile sınırlıdır.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür.

Bu sebepledir ki, sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlıdır. Zira, kanunun emredici hükmü gereği yaptırılan zorunlu trafik sigortalarında sigortacı, işletene düşen hukuki sorumluluğu teminat altına aldığına göre, ancak işletenin sorumlu olduğu oranda zarardan sorumlu olacaktır. İşletene hukuken yükletilemeyen zarardan, onun sorumluluğunu teminat altına alan sigortacının sorumlu tutulması da mümkün değildir. KTK'nun 86/1. maddesi gereği ise, işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusursuzluğu oranında sorumluluğunun kalkacağı açıktır.

2918 sayılı yasanın 27. maddesi" Tanınma işaretleri:

Esasları yönetmelikte açıklanan ve araçların tanınmasına yarayan, motor-şasi, seri numaraları, gerektiğinde yüklü, yüksüz ağırlıkları gibi işaretleri bulunmayan araçlara tescil belgesi verilmez."

2918 sayılı KTK’nın 91. maddesinde motorlu araçların trafik sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu, ... Yönetmeliğinin 9. maddesinde trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu bedensel zararlar için ... başvurulabileceği, KTK’nın 103. maddesinde de motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi bulunduğu öngörülmüştür.

... başvurulabilecek hallere ilişkin olarak, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesinde "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar" düzenlemesine yer verilmiş; aynı mahiyetteki düzenleme, ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesinde de yer almıştır.

Araçların Satış, Devir Ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 47.maddesi ise

"Tescile tabi araçlarda, tanıtımlarına yarayan şasi ve/veya motor seri numaralarının bulunması zorunludur." hükmü yer almaktadır.

Bu düzenlemelere göre; trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle ... husumet yöneltilebilmesi için, bedensel zarara yol açan aracın kaza tarihi itibariyle zorunlu sigortasının yapılmamış olması gerekmektedir. Davalı ... aracın trafik sigortasının bulunmayışı nedeniyle husumet yöneltildiğinden, öncelikle aracın, trafik sigortası yaptırması zorunlu olan motorlu araçlardan olup olmadığı hususunun saptanması gerekmektedir. Zira, ZMSS Genel Şartları'nın A.6-ı maddesi gereğince "Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar" teminat dışı hallerden olup KTK’nın 3. maddesinde motosiklet ve motorlu bisikletin tanımı yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 21/1. maddesinde "tescil edilen araçlar, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayollarına çıkarılamaz" düzenlemesine; aynı Kanun'un 23/2. maddesinde ise "araç tescil belgesini araçta bulundurmayan veya tescil plakasını monte edilmesi gereken yerin dışında farklı bir yere takan sürücülere 92 Türk Lirası idari para cezası verilir. Araç bilgileri doğrulanıncaya ve plaka uygun yere takılıncaya kadar araç trafikten men edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Tüm bu tespit ve düzenlemelere göre eldeki dosyaya baktığımızda, davacının yaralanmasına sebebiyet veren motosikletin kaza tespit tutanağına göre toplama tabir edilen bir motosiklet olduğu bellidir. Yine, olay nedeni ile yürütülen soruşturma kapsamında görevli polis memurları tarafından düzenlenen 16.05.2018 günlü tutanak incelendiğinde, "... Plakası ve şase numarası olmayan kırmızı renkli ... marka motosiklet olduğu" şeklinde tespit yapıldığı görülmüştür.

Buna göre davacının yaralanmasına neden olan motosikletin tescilsiz olduğu ve motosikletin üzerinde şase numarasının bulunmadığı hususunda hiçbir tartışma bulunmamaktadır. Yukarıda açıklandığı gibi tescile tabi bir aracın tescil edilebilmesi için şase numarasının bulunması zorunludur. Diğer bir ifade ile şase numarası bulunmayan bir motorlu aracın trafik siciline tescili mümkün değildir. Trafik siciline tescili mümkün olmayan bir motorlu aracın da ZMMS yaptırma zorunluluğu bulunmadığı gibi, söz konusu araca ZMMS yaptırılması da mümkün değildir. Zira, ZMMS poliçesi düzenlenmesi esnasında mutlak surette aracın şase numarası belirlenmeli ve poliçeye söz konusu şase numarası yazılmalıdır. Hatta, araçlara ait sigorta poliçesinin bulunup bulunmadığı hususu tramerden sorulduğunda plaka ile poliçe bulunup bulunmadığı hususunun belirlenemeyeceği, motor ve şase numarası bildirilmesi halinde poliçe varlığının tespit edilebileceği bildirilmektedir. Bu nedenle davaya konu motosikletin şase numarasının bulunmaması nedeni ile ZMMS yaptırılması mümkün olmadığından davalı ... iş bu kazadan kaynaklı olarak husumet yöneltilmesi doğru olmamıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2023/10408 esas 2023/12709 karar sayılı kararı, yine Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/11508 esas 2022/6538 karar sayılı ilamı ve yine Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2015/15052 esas 2016/7351 karar sayılı kararı da aynı yöndedir. Bu nedenle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile husumet yokluğu sebebi ile davanın tümü ile reddine karar verilmesi gerektiği halde davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi yönündeki dairemizin sayın çoğunluğunun kararına katılmamaktayım.

Kürşat KÖYLÜ

Başkan

Karşı Oy

İş bu karar 5070 Sayılı Yasa hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır