Karar Detayı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/5347 E. , 2023/1347 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2020/5347

Karar No : 2023/1347

DAVACI: … Sendikası

VEKİLİ: Av. …

DAVALI: … Bakanlığı

VEKİLİ: Av. …

DAVANIN KONUSU: 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382. maddesinin ikinci fıkrasına, 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişiklikliğiyle eklenen, (k) bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI: Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382. maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendiyle 24 hizmet yılını dolduran sivil memurların nöbet hizmetlerinden muaf tutulmasının kurala bağlandığı; bununla birlikte anılan maddeye, 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle eklenen (k) bendiyle, ihtiyaç duyulması halinde 24 hizmet yılını dolduran sivil memurların nöbet hizmetlerine dahil edilmesinin öngörüldüğü; söz konusu (k) bendinde yer alan “nöbet hizmetinin etkin yürütülmesi için ihtiyaç duyulması halinde" ibaresinin uygulanmasında hangi objektif kıstasın benimseneceği hususunun ve ihtiyaç durumunu belirlemeye yetkili makamın belirsiz olduğu; bu belirsizliğin 24 hizmet yılını tamamlayıp nöbet hizmetinden muafiyet kazanan sivil memurlar için her an yeniden nöbet hizmetine dahil edilme ihtimali doğurduğu; bu durumun kazanılmış hak ilkesine aykırılık teşkil ettiği; anılan bentte atıf yapılan (a), (b), (c), (ç), (e) bentleri askeri personeli ilgilendirdiğinden, bu bentler yönünden düzenlemenin hukuka uygun olduğu; ancak (f) bendinin sivil memurları ilgilendirdiği ve sivil memurların görevlerinin asli unsurları arasında nöbet hizmetinin bulunmadığı, dava konusu (k) bendinde yer alan (f) bendine ilişkin düzenlemenin Anayasa'ya, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI: Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli ...ın nöbet hizmetine ilişkin olarak, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 116. maddesinin (d) bendinde, sivil memurların gördükleri hizmetlerin özellikleri dikkate alınarak 77. madde hükümlerine göre nöbet hizmetlerine dahil edilebileceğinin kurala bağlandığı; anılan Kanun'un 76. ve 77. maddelerinde de bu doğrultuda düzenlemelere yer verildiği; ayrıca, TSK İç Hizmet Yönetmeliği'nin 718. maddesinin (d) bendinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde vazifeli erkek ve kadın tüm sivil personelin, gördükleri hizmetlerin hususiyetleri göz önüne alınarak emri komutayı icap ettirmeyen nöbet görevlerinde askeri kıt’a, karargah ve kurumlarda nöbetçi heyetlerinde yardımcı olarak istihdam edileceklerinin belirtildiği; bu mevzuat hükümlerinde, TSK’da görevli sivil memurların, Devlet memuru statüsünde olmalarına karşın askeri hizmetin gereklilikleri nedeniyle özellikle çalışma koşulları bakımından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun çalışma usul ve esaslarına ilişkin hükümlerine olmayıp, bu hususta tamamıyla askeri mevzuata tabi olduğu; Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliği'nde ise nöbet hizmetine dahil edilebileceklerinin hüküm altına alındığı; bu nedenle dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ: Davacı ... Sendikası vekilince, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'ne, 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile eklenen 382. maddesinin ikinci fıkrasının (k) bendinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Dava dilekçesinde anılan Yönetmeliğin 382. maddesine eklenen k) bendinin iptali istenilmiş ise de, davacı sendikanın Siviller Sendikası olması ve dava dilekçesinin içeriğinden aynı maddenin k) bendinde geçen aynı maddenin f) bendinde yer alan "sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranlar," ibaresinin iptalinin istenildiği sonucuna ulaşıldığından iptal isteminin bu ibareye yönelik olduğu kabul edilerek işin esasına geçildi.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Türk silahlı kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmıyacak maddeler" başlıklı 232. (Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.) madde de; "Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliğinin, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanununun ve bunlar hakkında halen yürürlükte bulunan diğer mevzuatın uygulanmasını sağlama bakımından Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile işçiler hakkında bu kanunun; Çalışma saatleri hakkındaki 99 uncu, Günlük çalışma saatlerinin tespiti hakkındaki 100 üncü, Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmette çalışma saat ve usulünün tespiti hakkındaki 101 inci, fazla çalışma ücreti hakkındaki 178 inci, Görevden uzaklaştırmaya yetkilileri sayan 138 inci, maddeleri hükümleri uygulanmaz. "Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak hükümler" başlıklı 233. madesinde; "Bu kanunun 7 nci bölümünde yer alan "Disiplin" e ait 124, 136 ncı maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır." hükümleri yer almıştır.

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun "Astın vazifeleri" başlıklı 14. maddesinde; "Ast; amir ve üstüne umumi adap ve askeri usullere uygun tam bir hürmet görtermeye, amirlerine mutlak surette itaate ve kanun ve nizamlarda gösterilen hallerde de üstlerine mutlak itaate mecburdur. Ast muayyen olan vazifeleri, aldığı emri vaktinde yapar ve değiştiremez, haddini aşamaz. İcradan doğacak mesuliyetler emri verene aittir. İtaat hissini tehdit eden her türlü tezahürler, sözler, yazılar ve fiil ve hareketler cezai müeyyidelerle men olunur.", 76. maddesinde, "Nöbet; askerlikteki müşterek hizmetlerin yapılmasını ve devamını sağlamak maksadı ile bu hizmetlerin belli bir sıra ve süre ile subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, erbaş ve erler ile Silahlı Kuvvetler Teşkilatı içinde vazifeli olan bilümum sivil şahıslar tarafından yapılmasıdır. Nöbetçi: Nöbet hizmetinin yapılması için görevlendirilen şahıstır.", aynı Kanunun J) silahlı Kuvvetlerde Çalışan Sivil Personel başlıklı bölümde yer alan 115. maddenin b) bendinde, Bütün sivil personel emrinde çalıştıkları askeri amirlere karşı ast durumunda olup bu kanunun 14 üncü maddesinin asta tahmil ettiği vazifeleri aynen yapmaya mecburdurlar. (Mülga ikinci cümle: 31/1/2013-6413/45 md.) (…)

", sivil personelin, bu kanunun askerlere tanıdığı hak ve salahiyetlerden faydalanmaları ve mükellefiyetleri yerine getirmelerinin hangi esaslar dahilinde olacağını belirten 116. maddenin d) bendinde, "Sivil personel Silahlı Kuvvetlerde gördükleri hizmetlerin hususiyetleri göz önüne alınarak bu kanunun 77 nci maddesi gereğince nöbet hizmetlerine sokulabilirler.", 718. maddesinin d) bendinde, "Silâhlı Kuvvetler teşkilâtında vazifeli erkek ve kadın tüm sivil personel gördükleri hizmetlerin hususiyetleri gözönüne alınarak emri komutayı icap ettirmeyen nöbet görevlerinde, asker kıt'a, karargâh ve kurumlarda nöbetçi heyetlerinde yardımcı olarak istihdam edilirler. hükmüne yer verilmiştir.

Davaya konu Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'ne 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile Yönetmeliğin J) Askerlikte Nöbet Hizmetleri başlıklı bölümde yer alan 382. maddesine eklenen (k) bendinde; "Nöbet hizmetinin etkin yürütülmesi için ihtiyaç duyulması halinde Millî Savunma Bakanlığı ve bağlıları için ilgili Bakan Yardımcısı, Genelkurmay Başkanlığı ve bağlıları için Genelkurmay II nci Başkanı, Kuvvet Komutanlıkları ve bağlıları için Kuvvet Komutanları veya yetki vereceği makamın onayıyla (a), (b), (c), (ç), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen muafiyetler, nöbet hizmeti verilen yerlerin bir kısmı veya tamamı için uygulanmayabilir." şeklinde düzenleme yapılmış, bu bentte atıf yapılan aynı maddenin (f) bendinde; Astsubaylıktan subaylığa geçen personelden 23 hizmet yılını, uzman jandarma/uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçen personelden 24 hizmet yılını dolduranlar ile uzman jandarmalar, uzman erbaşlar ve sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranlar," şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik dışında, yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedirler. Ancak bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte idarelerin düzenleme yetkisinin üst normla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususu da göz önünde tutulmalıdır. Başka bir deyimle düzenleyici işlemlerin bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir.

Anılan Yasal düzenlemelerde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında çalışma saatleri, disiplin uygulamaları yönünden Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklı tutulmuş, Türk Silahlı Kuvvetlerinde nöbetleri tutacaklar arasında sivil memurlara da yer verilmiş, bunların hizmet süreleri dikkate alınarak belli bir hizmet süresini tamamlayanların her durumda nöbetlerden muaf tutulacağı yolunda herhangi bir hükme yer verilmemiştir.

Davaya konu Yönetmelikte ise, sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranlar nöbet hizmetine dahil edilmeyecek personel arasında sayılmakla birlikte daha sonra 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile 382. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (k) bendindeki düzenleme ile önceki bentlerde sayılarak belirtilen nöbet hizmetinden muaf tutulan personelden bir kısmının nöbet hizmetinin etkin yürütülmesi için ihtiyaç duyulması halinde nöbet hizmeti verilen yerlerin bir kısmı veya tamamı için uygulanmayacağı öngörülerek normal durumlarda nöbet hizmetlerinden muaf tutulan personelin ancak sadece ihtiyaç duyulması halinde bir kısmının nöbet hizmetine dahil edilmesi yolunda düzenleme yapılmıştır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin devletin bağımsızlığını ve anayasal düzenini dış tehdit ve tehlikelere karşı korumakla görevi olduğu ve genel görev alanı olan dış güvenliğin sağlanmasının yanı sıra devletin iç güvenlik ve bütünlüğünün korunması içinde ihtiyaç anında görevlendirildiği ve milli savunma hizmetinin devamlılık gösteren bir ihtiyaç olması nedeniyle silahlı kuvvetlerin her zaman göreve hazır olarak bulundurulması gerekmekte olup, nöbet hizmetinin de görevlerin 24 saat esasına göre icra edilmesinden kaynaklandığı açıktır.

Bu durumda Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri ve anılan yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu Yönetmeliğin iptali istenilen kısmındaki düzenlemenin, idareye verilen takdir yetkisi kapsamında ve üst hukuk normları çerçevesinde yapıldığı, yasa hükümleri ile çelişmediği açık olduğundan hukuka aykırılık görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:

Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin nöbet hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar; 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382. ve devamındaki maddelerde detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 382. maddesinin ikinci fıkrasında nöbet hizmetlerine dahil edilmeyecek personel belirlenmiş olup; bu fıkranın (f) bendinde, sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranların nöbet hizmetlerine dahil edilmeyeceği belirtilmiştir.

28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle, dava konusu Yönetmeliğin 382. maddesinin ikinci fıkrasının (k) bendi eklenmiştir.

Söz konusu (k) bendi ile de, nöbet hizmetlerinden muaf tutulan personelin, gerektiğinde yetkili makamların onayıyla, nöbet hizmetlerine dahil edilmesi öngörülmüş olup; bu kapsamda, 24 hizmet yılını dolduran sivil memurların, gerektiğinde nöbet hizmetlerine dahil edilebilmesi mümkün hale gelmiştir.

Bunun üzerine, davacı Sendika tarafından bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

İLGİLİ MEVZUAT:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99., 100. ve 101. maddelerinde Devlet memurlarının çalışma saatleri, 178. maddesinde de fazla çalışma yapmalarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

657 sayılı Kanun'un "Türk silahlı kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmıyacak maddeler" başlıklı 232. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliğinin, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanununun ve bunlar hakkında halen yürürlükte bulunan diğer mevzuatın uygulanmasını sağlama bakımından Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile işçiler hakkında bu kanunun;

Çalışma saatleri hakkındaki 99 uncu,

Günlük çalışma saatlerinin tespiti hakkındaki 100 üncü,

Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmette çalışma saat ve usulünün tespiti hakkındaki 101 inci, fazla çalışma ücreti hakkındaki 178 inci, ...

maddeleri hükümleri uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmetleri Kanunu'nun 76. maddesinde, "Nöbet; askerlikteki müşterek hizmetlerin yapılmasını ve devamını sağlamak maksadı ile bu hizmetlerin belli bir sıra ve süre ile subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, erbaş ve erler ile Silahlı Kuvvetler Teşkilatı içinde vazifeli olan bilümum sivil şahıslar tarafından yapılmasıdır. Nöbetçi: Nöbet hizmetinin yapılması için görevlendirilen şahıstır." kuralı; 77. maddesinde, "Kıtalarda, karargahlarda ve askeri kurumlarda nöbet hizmetine tabi tutulacak personelin kimler olacağı, nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şekli ve nöbetçilere ait vazifeler talimatname ile tayin ve tesbit olunur." kuralı ve 116. maddesinde de, "Sivil personelin, bu kanunun askerlere tanıdığı hak ve salahiyetlerden faydalanmaları ve mükellefiyetleri yerine getirmeleri aşağıdaki esaslar dahilinde olur: ... d) Sivil personel Silahlı Kuvvetlerde gördükleri hizmetlerin hususiyetleri göz önüne alınarak bu kanunun 77 nci maddesi gereğince nöbet hizmetlerine sokulabilirler." kuralı yer almıştır.

06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin, dava konusu düzenlemeyi de içeren 382. maddesinde; "Kıtalar, karargâhlar ve kurumlarda belirli bir sıra ve süre ile subay, askerî memur, astsubay, uzman jandarma, askerî öğrenci, erbaş ve erler ile Silâhlı Kuvvetler Teşkilâtı içinde vazifeli olan bilumum sivil şahıslar tarafından nöbet tutulur. Nöbetler Karargâh ve kurumlarda sabah saat 09.00 dan ertesi günü saat 09.00 a kadardır. Kıtalarda kıtanın özelliğine göre, komutanın münasip göreceği zamanda başlar ve nöbet 24 saati geçemez.

Nöbet hizmetine aşağıdaki personel dahil edilemez.

a. Albaylar,

b. Alay (Deniz, Hava, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıklarında eşidi) komutan yardımcısı ile eşidi kurum amiri yardımcıları (Askeralma bölge başkanlıkları ile aynı bina veya kışla içindeki askerlik şubesi başkanları ile bir kışla nizamında konuşlu bulunan kışla komutanı dışındaki askerlik şubesi başkanları hariç),

c. Kurmay Başkanları veya vekilleri, askerî hâkimler, disiplin subayları ile kadrosunda emir subayı bulunan komutanlık emir subayları ve kadrosunda emir astsubayı bulunan komutanlık emir astsubayları,

ç. Aldığı görevin özelliği sebebiyle nöbet hizmetinden affedilenler,

d. (Değişik:RG-29/8/2014-29103) Uzman tabip raporuyla belgelemek koşulu ile hamileliğin tespit edilmesinden itibaren doğumdan sonraki iki yıl süre ile bayan personel,

e. İki kademeli kıdemli başçavuşlar (Üstçavuş ve kıdemli üstçavuşlukta 6 yıllık bekleme sürelerine tabi olan astsubaylar için kıdemli başçavuşlar),

f. Astsubaylıktan subaylığa geçen personelden 23 hizmet yılını, uzman jandarma/uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçen personelden 24 hizmet yılını dolduranlar ile uzman jandarmalar, uzman erbaşlar ve sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranlar,

g. (Değişik:RG-28/10/2020-31288) 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tam bağımlı engelli veya kısmi bağımlı engelli olduğu yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen sağlık kurulu raporu ile belgelenen veya 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yetkili sağlık kuruluşlarınca Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu verilen ya da anılan Yönetmeliklere göre geçerli kabul edilen raporları bulunan aynı konutta daimi olarak ikamet eden eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları, anne ve/veya babası ile vasi atanmak kaydıyla kardeşi bulunan askerî ve sivil personel (gemilerdeki nöbet hizmetleri hariç),

ğ. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, harp ve vazife malullüğü hükümleri kapsamında aylık bağlanmış olan şehit eşlerinden, evli olmayan, bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşını doldurmamış çocuğu bulunan TSK’da görev yapmakta olan askerî ve sivil personel,

h. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından harp ve vazife malulü aylığı bağlanmış ve TSK’da görev yapmakta olan askerî ve sivil personel.

ı. (Ek:RG-29/8/2014-29103) (Değişik:RG-3/5/2015-29344) Tecrübe ve mesleki deneyim gerektiren vardiya görevlerinin devamlılığını sağlamak maksadıyla kolordu (Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarında eşiti) ve daha üst karargâhlar ile Jandarma Genel Komutanlığında Harekât Merkezi işleten komutanlıklar için bu maddenin ikinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen muafiyetler uygulanmayabilir.

i. (Ek:RG-3/5/2015-29344) 5378 sayılı Kanun kapsamında engelli olan memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası verilemez.

j. (Ek:RG-28/10/2020-31288) Bakmakla yükümlü olduğu veya velâyeti altında 15 yaşını doldurmamış çocuğu bulunan ve evli olmayan veya evli olmakla birlikte kamu görevlisi olan eşi üç aydan uzun süreli görev, tutukluluk, mahkeme kararıyla konuttan uzaklaştırma gibi nedenlerle aile konutundan ayrı kalmak zorunda kalan askerî ve sivil personel bu süre zarfında (gemilerdeki nöbet hizmetleri hariç),

k. (Ek:RG-28/10/2020-31288) Nöbet hizmetinin etkin yürütülmesi için ihtiyaç duyulması halinde Millî Savunma Bakanlığı ve bağlıları için ilgili Bakan Yardımcısı, Genelkurmay Başkanlığı ve bağlıları için Genelkurmay II nci Başkanı, Kuvvet Komutanlıkları ve bağlıları için Kuvvet Komutanları veya yetki vereceği makamın onayıyla (a), (b), (c), (ç), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen muafiyetler, nöbet hizmeti verilen yerlerin bir kısmı veya tamamı için uygulanmayabilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Uyuşmazlık, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan ve 24 hizmet yılını dolduran sivil memurların, nöbet hizmetlerine dahil edilip edilemeyeceğinden kaynaklanmaktadır.

Davacı Sendika tarafından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382. maddesinin ikinci fıkrasının (k) bendinin iptali istenilmiş ise de, dava dilekçesindeki hukuka aykırılık iddialarının, "sivil memurların nöbet hizmetlerine" yönelik olduğu anlaşıldığından; "sivil memurlarla" sınırlı olarak hukuka uygunluk incelemesi yapılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99., 100. ve 101. maddelerinde Devlet memurlarının çalışma saatleri, 178. maddesinde de fazla çalışma yapmalarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş olmakla birlikte; aynı Kanun'un 232. maddesinde, çalışma saatleri ve fazla çalışmaya ilişkin söz konusu maddelerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar hakkında uygulanmayacağı; bunlar hakkında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliğinde yer alan özel düzenlemelerin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Bu kapsamda, Türk Silahlı Kuvvetlerinde 24 hizmet yılını dolduran sivil memurların, nöbet hizmetlerine dahil edilip edilemeyeceğinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 657 sayılı Kanun hükümleri yerine 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması gerektiği açıktır.

211 sayılı Kanun'da, Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurların çalışma saatleri, fazla çalışma ve nöbet hizmetleri düzenlenmiş olup; anılan Kanun'un 76. maddesinde, "nöbet"; askerlikteki müşterek hizmetlerin yapılmasını ve devamını sağlamak maksadı ile bu hizmetlerin belli bir sıra ve süre ile subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, erbaş ve erler ile Silahlı Kuvvetler Teşkilatı içinde vazifeli olan bilumum sivil şahıslar tarafından yapılması" olarak tanımlanmış; ayrıca 116. maddesinde, sivil memurların Türk Silahlı Kuvvetlerde gördükleri hizmetlerin özellikleri dikkate alınarak, 77. madde hükümleri çerçevesinde nöbet hizmetlerine dahil edilebileceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 77. maddesinde de; Türk Silahlı Kuvvetlerinde nöbet hizmetine tabi tutulacak personelin kimler olacağı, nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şekli ve nöbetçilere ait vazifelerin talimatname ile tayin ve tespit olunacağı öngörülmüş olup; anılan yetkiye istinaden 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 382. ve devamındaki maddelerde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin nöbet hizmetlerine ilişkin hususlar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Söz konusu Yönetmeliğin 382. maddesinin ikinci fıkrasında nöbet hizmetlerine dahil edilmeyecek personel belirlenmiş olup; bu fıkranın (f) bendinde, sivil memurlardan 24 hizmet yılını dolduranların nöbet hizmetlerine dahil edilmeyeceği belirtilmiştir.

Bununla birlikte, 28/10/2020 tarih ve 31288 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişiklikliği ile 382. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (k) bendiyle, 24 hizmet yılını dolduran ve nöbet hizmetlerinden muaf tutulan sivil memurların, gerektiğinde yetkili makamların onayıyla, nöbet hizmetlerine dahil edilebilmesine imkan sağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 211 sayılı Kanun'un 76. ve 116. maddeleriyle, Türk Silahlı Kuvvetlerinde nöbet hizmetlerini yürütecek personelin belirlendiği ve söz konusu personel arasında sivil memurlara da yer verildiği; söz konusu düzenlemeler uyarınca, hizmet süresine bakılmaksızın tüm sivil memurlara nöbet hizmeti verilmesinin yasal olarak mümkün olduğu; 77. maddesinde ise nöbet hizmetlerini yürütecek personelin kimler olacağı ile nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şekli ve nöbetçilerin görevlerinin belirlenmesi hususunda idareye düzenleme yapma yetkisi tanındığı; buna göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan sivil memurlara nöbet görevi verilip verilmemesi, nöbet hizmetinden muaf tutulacak personelin belirlenmesi ve daha önce muaf tutulan personelin yeniden nöbet hizmetlerine dahil edilmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, 24 hizmet yılını dolduran ve daha önceki düzenlemeyle nöbet hizmetlerinden muaf tutulan sivil memurların; nöbet hizmetlerinin etkin yürütülebilmesi için ihtiyaç duyulması halinde yeniden nöbet hizmetlerine dahil edilebilmesine imkan sağlayan dava konusu düzenlemenin; üst hukuk normu niteliğindeki 211 sayılı Kanun'un 76., 77. ve 116. maddeleriyle uyumlu olduğu; askeri hizmetin niteliği, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek takdir yetkisi çerçevesinde belirlendiği ve söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşılmış olup; nöbet hizmetine kimlerin dahil edileceği veya bu hizmetten kimlerin muaf tutulacağı hususlarında idarenin yargı kararıyla zorlanması da mümkün bulunmadığından; dava konusu düzenlemede, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.